Hoạt động của các cơ sở dạy nghề: Bao giờ mới hết khó?

Nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực cho các ngành nghề kinh tế - xã hội trên địa bàn, trong năm 2011 các cơ sở dạy nghề của tỉnh đã có nhiều cố gắng trong thu hút học sinh, sinh viên và nâng cao chất lượng đào tạo. Tuy nhiên, hoạt động dạy nghề của các cơ sở vẫn còn rất nhiều khó khăn.

Giáo viên Trường CĐ Công nghiệp và Xây dựng Quảng Ninh đang hướng dẫn sinh viên về kỹ thuật điện - điện tử.

Khó từ khâu tuyển sinh

Ước tính cả năm, toàn tỉnh có gần 33.000 người được dạy nghề, trong đó khoảng 900 người tham gia các khoá nghề trình độ cao đẳng, trung cấp nghề là 7.300 người, còn lại là sơ cấp nghề và nghề dưới 3 tháng. Riêng số học viên tham gia đề án dạy nghề cho lao động nông thôn cũng nằm trong số này, chiếm khoảng 4.600 người. Đây được coi là sự nỗ lực lớn của các cơ sở dạy nghề, bởi trong năm qua hoạt động dạy nghề gặp không ít những khó khăn.

Hiện nay toàn tỉnh đang có 35 cơ sở dạy nghề đang hoạt động, bao gồm 2 trường cao đẳng nghề, 3 trường trung cấp nghề, 8 trung tâm dạy nghề và 22 cơ sở nghề khác như các trường đại học, cao đẳng chuyên nghiệp tham gia dạy nghề, các lớp dạy nghề thuộc doanh nghiệp, Trung tâm giới thiệu việc làm tỉnh, các trung tâm Hướng nghiệp và Giáo dục thường xuyên. Các cơ sở dạy nghề này có năng lực đào tạo nghề hàng năm trên dưới 40.000 người học. Thế nhưng trong năm 2011 này, không hẳn cơ sở nào cũng tuyển sinh đủ chỉ tiêu. Thống kê của cơ quan chức năng cho thấy, ngoài một số đơn vị đào tạo nghề trung ương đóng trên địa bàn, cơ sở đào tạo nghề của ngành, như Trường CĐ Công nghiệp và Xây dựng (thuộc Bộ Công thương), Trường CĐ Nghề mỏ Hồng Cẩm - TKV, Trường cao đẳng mỏ Hữu Nghị (thuộc ngành Than)... thu hút được người học, còn lại một số cơ sở dạy nghề của địa phương và của doanh nghiệp trên địa bàn đều thừa chỉ tiêu tuyển sinh, thậm chí một số chuyên ngành còn phải bỏ vì không có người học. Đặc biệt, nếu như năm 2010, số các lớp nghề do các doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo nghề dành cho người khuyết tật mở đạt số lượng tương đối lớn, với số người học đông, thì năm nay hầu như không tuyển sinh được.

Thực trạng buồn này thật sự rất đáng suy nghĩ, nhất là năm 2011 là năm đẩy mạnh hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Anh Lưu Văn Quang, cán bộ Công ty CP Thương binh Đoàn Kết (Cẩm Phả) cho biết: “Mặc dù trước mỗi khoá học chúng tôi đều có các bước chuẩn bị khá kỹ càng, trong đó tích cực tuyên truyền đến người học để họ nắm bắt được thông tin, thế nhưng vẫn có rất ít người đăng ký. Ngay như các khoá nghề trong chương trình đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn, người học rất có lợi, được học nghề miễn phí song vẫn họ vẫn không thật sự quan tâm...”. Có lẽ đây cũng là lý do đến nay, phần kinh phí 700 triệu đồng được phân khai dành riêng cho công tác đào tạo nghề cho người khuyết tật năm 2011 vẫn chưa tiêu hết. Theo báo cáo còn tồn hơn 300 triệu đồng.

Đến những khó khăn về cơ chế, kinh phí

Ngoài khó khăn trong công tác tuyển sinh thì các chính sách đối với giáo viên nghề chưa thực hiện được bằng nguồn kinh phí địa phương. Hiện nay kinh phí dành cho các cơ sở dạy nghề chủ yếu từ nguồn chương trình mục tiêu trung ương và nguồn chi thường xuyên. Theo anh Nguyễn Văn Thành, giáo viên Trường Cao đẳng mỏ Hữu Nghị, cho biết: “Nguồn kinh phí này chủ yếu là phần chi cho các hoạt động chuyên môn đào đạo của nhà trường, còn phần dành cho giáo viên nghề rất thấp hoặc không có. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống mà còn hạn chế trong công tác bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn của giáo viên nghề...”. Được biết vừa qua, trong chương trình làm việc với AIC (Công ty cổ phần Tiến bộ quốc tế) về đẩy mạnh các dự án hợp tác đào tạo nguồn nhân lực của tỉnh, các đơn vị chức năng đã đề cập đến nội dung chi kinh phí của địa phương cho công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên nghề. Đây được xem là một động thái mới, gỡ khó cho các đơn vị đào tạo nghề, cũng như tín hiệu đáng mừng trong công tác nâng cao trình độ cho giáo viên nghề.

Năm 2011 này, việc giảm, miễn cho các cơ sở dạy nghề dành cho đối tượng ưu tiên (thương binh, người tàn tật, người dân tộc thiểu số, người mất việc làm) đã có sự quan tâm, vào cuộc tích cực của các cấp, các ngành. Các cơ sở được tạo điều kiện về mặt bằng, vốn vay ưu đãi để đầu tư cơ sở vật chất, liên kết doanh nghiệp để tạo việc làm cho người học... Tuy nhiên, việc hưởng lợi từ Quỹ việc làm dành cho người tàn tật của tỉnh thì vẫn chưa đạt được kết quả như mong muốn. Hiện nay, sau 6 năm triển khai, nguồn Quỹ việc làm dành cho người tàn tật tỉnh đã thu được trên 11 tỷ đồng (Quảng Ninh cũng là một trong ít địa phương của toàn quốc triển khai tốt việc thu loại quỹ này), thế nhưng công tác sử dụng, phát huy quỹ thì lại quá thấp. Tính đến thời điểm này, mới chi được gần 2 tỷ đồng cho 3 dự án mở rộng cơ sở vật chất và mua sắm trang thiết bị, tạo thêm việc làm mới cho người tàn tật. Đó là dự án của Công ty CP May Quảng Ninh, Công ty TNHH Thương binh 2-9 Đông Triều và Công ty CP Thương binh Đoàn Kết Cẩm Phả. Theo anh Trần Văn Thu, Trưởng Phòng Dạy nghề, Sở LĐ-TB&XH, “Khó nhất là ở cơ chế chi trả quỹ, hỗ trợ các dự án của các cơ sở có người tàn tật chưa đồng bộ, thống nhất, nhiều điểm còn chồng chéo. Bởi vậy không ít các dự án dạy nghề hoặc việc làm rất có lợi cho người tàn tật, phù hợp với đối tượng hỗ trợ của Quỹ thế nhưng do khâu hồ sơ thủ tục quá rườm rà nên cuối cùng đành phải bỏ. Và như vậy là người tàn tật bị thiệt thòi, trong khi nguồn lại đang tồn đọng, chưa sử dụng được...”.

Quỹ việc làm dành cho người tàn tật được xem là một trong những nguồn vốn quan trọng để người tàn tật được hỗ trợ về đào tạo nghề và việc làm. Đây cũng sẽ là sự hỗ trợ thiết thực cho các cơ sở dạy nghề. Bởi vậy cần thiết phải phát huy tối đa tác dụng của nguồn quỹ này để công tác dạy nghề cho người tàn tật đạt được hiệu quả, người tàn tật có cơ hội hoà nhập cộng đồng, cải thiện cuộc sống. Cũng như vậy, các cơ sở đào tạo nghề cũng cần được gỡ khó trong việc tăng cường các nguồn kinh phí đầu tư cho đào tạo nghề, nhất là kinh phí từ ngân sách địa phương để hỗ trợ công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực giáo viên nghề. Cơ sở hạ tầng được đầu tư, chất lượng giáo viên nâng lên, sẽ là điều kiện tiên quyết để thu hút người học, đảm bảo công tác tuyển sinh mỗi năm.

Việt Hoa