Công tác quy hoạch và quản lý đô thị cần hiệu quả hơn

Những năm qua, dưới sự quản lý chặt chẽ của các cấp, ngành chức năng trong đầu tư phát triển, hoàn thiện đồng bộ cơ sở hạ tầng kỹ thuật như: Trật tự công cộng, trật tự xây dựng, giao thông, cấp điện, cấp thoát nước, xử lý nước thải, thông tin liên lạc công tác quản lý và quy hoạch đô thị đã có nhiều bước tiến mới. Nhiều khu đô thị, khu công nghiệp được hình thành làm thay đổi đáng kể bộ mặt đô thị trên địa bàn toàn tỉnh.

Dự án Khu đô thị mới Vựng Đâng được quy hoạch đồng bộ, hiện đại góp phần làm thay đổi diện mạo đô thị Hạ Long. Ảnh: Thu Trang

Từ hiện trạng

Có thể thấy, quy hoạch xây dựng đô thị ngày càng đóng một vai trò quan trọng trong quá trình lập dự báo phát triển kinh tế trong công tác quản lý đô thị. Bộ máy quản lý được thành lập từ cấp tỉnh xuống đến cấp phường, thị trấn, có cán bộ chuyên trách làm công tác quản lý quy hoạch, địa chính, quản lý đô thị. Xác định được tầm quan trọng đó, hàng năm tỉnh đã dành hàng chục tỷ đồng cho công tác lập quy hoạch. Đến nay đã triển khai lập và phê duyệt xong quy hoạch chung xây dựng cho 15 đô thị (đạt 100%). Tổng số có 15 đô thị, tỷ lệ đô thị hoá hiện tại của tỉnh đạt trên 50%; trong đó có 1 thành phố là đô thị loại 2 (Hạ Long), 2 thành phố là đô thị loại 3 (Móng Cái, Uông Bí) 1 thị xã là đô thị loại 3 (Cẩm Phả). Có thể thấy, các thành phố, thị xã đã đóng vai trò quan trọng là trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hoá xã hội của mỗi địa phương lớn, mỗi vùng miền từng bước đáp ứng nhu cầu phát triển xã hội, tác động ảnh hưởng đến phát triển các vùng nông thôn lân cận (như TP Hạ Long; TX Cẩm Phả, Móng Cái, Uông Bí...).  Đặc biệt, các thị trấn, huyện lỵ đều đảm nhiệm vai trò là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá xã hội, dịch vụ, thương mại của mỗi huyện và làm đầu mối đưa khoa học và công nghệ về các xã, thôn, bản thúc đẩy nông thôn phát triển (như: Đông Triều, Mạo Khê, Quảng Yên, Trới...). Ngoài ra các thị tứ và trung tâm cụm xã đang phát triển nhanh và đóng vai trò là trung tâm dịch vụ, thương mại, văn hoá và chuyển giao kỹ thuật nông, lâm, ngư nghiệp cho một số xã xung quanh, đẩy nhanh quá trình tiến bộ ở nông thôn nhất là các thôn, bản vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào các dân tộc sinh sống. Các thị tứ, điểm dân cư trên các tuyến đảo là trung tâm dịch vụ, thương mại, ngư nghiệp... góp phần ổn định đời sống nhân dân vùng biển, đảo.

Bên cạnh đó, những quy hoạch chi tiết xây dựng các khu chức năng quan trọng, các khu trung tâm tại các thành phố, thị xã, thị trấn như: Trung tâm thị trấn Bình Liêu, Đông Triều, Trới, Ba Chẽ, Tiên Yên, Cô Tô, Quảng Hà, Quảng Yên, các khu chức năng Khu kinh tế Vân Đồn...). Đặc biệt, tại các khu đô thị mới đã ban hành nhiều điều lệ quản lý quy hoạch xây dựng làm cơ sở để quản lý quy hoạch và kiến trúc đô thị. Cụ thể các quy hoạch duyệt từ năm 2010 đến nay có khoảng trên 150 quy hoạch với tổng diện tích quy hoạch trên 5.100 ha. Để phù hợp với tình hình phát triển trong giai đoạn tới, hiện nay các đô thị đang được xem xét điều chỉnh quy hoạch để phù hợp gồm: Hạ Long, Móng Cái, Cẩm Phả. Các đô thị Đông Triều, Mạo Khê, Đầm Hà, Cô Tô đang tiến hành lập quy hoạch điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng xong trong năm nay. Ngoài ra, đang nghiên cứu quy hoạch liên vùng Móng Cái - Hải Hà - Vân Đồn, liên vùng Quảng Ninh - Hải Phòng (dọc tuyến QL18 với đường cao tốc 5B). Song song với việc lập quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết xây dựng thì công tác cải tạo, xây dựng các công trình đơn lẻ trong đô thị, xen kẽ trong các khu dân cư đã được xem xét chặt chẽ từ các khâu địa điểm, cấp chứng chỉ quy hoạch, cấp phép xây dựng, thẩm định dự án, thiết kế cơ sở, thiết kế kỹ thuật... trên cơ sở căn cứ vào quy hoạch, tiêu chuẩn quy phạm, khoảng cách an toàn... được xem xét các tác động trước khi triển khai. Đáng chú ý khu vực nội thị tại các đô thị đã lập xong bản đồ địa chính, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận QSDĐ đạt khoảng 90-95%. Cùng với đó, công tác quy hoạch và quản lý đất đai đô thị đã cơ bản thống nhất với quy hoạch xây dựng đô thị, đáp ứng được yêu cầu phát triển trong từng giai đoạn.

Đến bất cập cần khắc phục

Mặc dù công tác quy hoạch và quản lý đô thị đã có những chuyển biến nhưng trên thực tế cũng bộc lộ những hạn chế. Hiện nay, các cơ sở pháp luật và văn bản pháp quy về quy hoạch xây dựng, kiến trúc đô thị, các luật và các văn bản liên quan đến quản lý đô thị (Luật Đất đai, xây dựng, quy hoạch đô thị, bảo vệ môi trường, nhà ở...) đã ban hành, tuy nhiên thiếu cụ thể và thiếu đồng bộ, chồng chéo, thiếu hướng dẫn hoặc hướng dẫn không kịp thời. Đến nay tất cả các đô thị đều đã có quy hoạch chung; các khu chức năng, khu trung tâm, các dự án lớn đều đã có quy hoạch chi tiết xây dựng. Tuy nhiên, quy hoạch chi tiết còn thiếu, mới đạt khoảng 50%; chất lượng các quy hoạch nói chung còn hạn chế về dự báo, tầm nhìn; nhiều thiết kế cơ sở không tuân thủ đúng quy hoạch chi tiết, thiếu các điểm nhấn kiến trúc đô thị; kiến trúc nhà ở manh mún chắp vá, kéo dài. Việc quản lý quy hoạch, triển khai quy hoạch, cắm mốc, triển khai các dự án gặp khó khăn chung do nhiều nguyên nhân (về vốn, thay đổi chức năng, phải điều chỉnh nhiều lần, GPMB...). Đặc biệt việc quản lý quy hoạch, kiến trúc, xây dựng đối với các dự án hạ tầng đô thị, khu đô thị mới, dự án nhà ở, chung cư còn nhiều bất cập, thời gian thực hiện. Các đô thị trên địa bàn tỉnh hiện nay đều chưa có hệ thống thoát nước riêng hoàn chỉnh, nước mưa và nước thải thoát chung vào cống sau đó thoát ra môi trường xung quanh và chưa được xử lý; TP Hạ Long và TX Cẩm Phả đã được đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước và xử lý nước thải, rác thải bằng nguồn vốn ODA, nhưng là hệ thống thoát nước mưa riêng, khi mưa lớn nước thải vẫn được thoát vào cống chung rồi thải ra biển. Hơn nữa, vấn đề giao thông đô thị nảy sinh nhiều phức tạp: Các đô thị đều có đặc điểm chung là có quốc lộ cắt qua, các trường học, chợ, cơ quan lớn đều bám trục đường chính nên việc quản lý an toàn giao thông đô thị khó khăn.

Như vậy để nâng cao công tác quy hoạch và quản lý đô thị, phát huy có hiệu quả của toàn bộ hệ thống đô thị vẫn là vấn đề mà các nhà quản lý đô thị quan tâm, khắc phục, giải quyết.

Trang Thu