Ông tổ ngành than

Chủ Nhật, 12/08/2007, 21:28 [GMT+7]
.
.
Ngày 8-8-2007, đúng ngày  cách đây 2 năm,  Tập đoàn Than Việt Nam - Tập đoàn kinh tế đầu tiên của cả nước ra đời (8-8-2005), tại lăng vua Minh Mạng, lãnh đạo Tập đoàn đã trao 3,2 tỷ đồng vào Quỹ Bảo tồn di sản văn hoá Huế thuộc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế để trùng tu công trình Hiển Đức Môn, một trong 40 công trình trong quần thể của lăng vua Minh Mạng, trước sự chứng kiến của các đồng chí lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên Huế. Và cũng tại đây, lãnh đạo Tập đoàn đã được tỉnh Thừa Thiên Huế  trao cho một tư liệu đặc biệt quý giá: Bản “Dụ” của vua Minh Mạng, nói về sự ra đời của Ngành Than.

t

Lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam tiếp nhận tư liệu bản “Dụ” của Vua Minh Mạng nói về sự ra đời của ngành Than.

Năm Minh mệnh thứ 20, ngày mồng 6 tháng 12 (tức ngày 29 tháng 12 năm 1840), vua Minh Mạng đã có “Dụ” cho phép Tổng đốc Hải Yên (Quảng Ninh ngày nay) Tôn Thất Bật, chính thức khai thác than ở vùng núi An Lãnh (Lãng), nay thuộc xã Yên Thọ, huyện Đông Triều. (Tôn Thất Bật là một võ quan danh tiếng của triều Nguyễn, có thể coi là một trong những vị “Tam triều nguyên lão” hiếm hoi của thời ấy, bởi ông đã làm quan qua ba đời vua. Thời gian làm quan ở miền Bắc, ông từng đảm nhận chức Tổng đốc Hải Yên). Chính trong thời gian này (vào năm Minh Mạng thứ 20) ông dâng sớ xin khai thác than đá ở núi An Lãnh, được vua Minh Mạng ra “Dụ” chuẩn y.

Bản “Dụ” viết: “Tháng này Tổng đốc Hải Yên là Tôn Thất Bật tâu xin thuê dân công đào mỏ lấy than ở núi An Lãnh, xã Đông Triều thuộc hạt đó. Trước đây Bộ (Hộ) đã tư cho hạt đó đào lấy mười vạn cân than đúng kỳ chở về Kinh đô giao nạp. Trẫm nghĩ nhân dân hạt đó vừa mới lại được hơi an ổn, sao nỡ đem việc không gấp gáp mà làm họ vất vả. Bọn Bật lại tâu hạt đó sau biến cố (mới dẹp giặc xong - ND chú) vụ mùa vừa mất, thu hoạch kém, đời sống rất khó khăn, dân đều tình nguyện làm thuê để lấy tiền nuôi thân. Nay nghĩ dân trong hạt phần lớn nghèo hèn, đáng thương xót chu cấp. Lệnh chuẩn theo lời cầu xin. Các ngươi nên thận trọng chớ sơ suất để an uý lòng Trẫm muốn ra ân cho dân.
Khâm thử.
Minh Mệnh năm thứ 20 ngày mồng 6 tháng 12
(tức ngày 29 tháng 12 năm 1840 - ND chú)”.

Tài liệu - bản “Dụ” là đặc biệt quan trọng và quý giá đối với Ngành Than - Khoáng sản Việt Nam. Nó cho phép xác nhận mốc ra đời, chính thức mở ra Ngành khai thác than - khoáng sản trên đất nước Việt Nam. Theo đồng chí Chủ tịch HĐQT Tập đoàn, tới đây sẽ lấy ngày 29-12-1840 được ghi trong bản “Dụ” làm ngày chính thức khai sinh ra Ngành và người ra bản “Dụ” - vua Minh Mạng, được tôn thờ là người có công khai sáng Ngành - Ông Tổ của Ngành (Than - Khoáng sản Việt Nam).

Hiển Đức Môn

Hiển Đức Môn là cổng vào chính khu vực tẩm điện của lăng vua Minh Mạng. Công trình được xây dựng vào năm 1843, với tổng diện tích 115,08m2 và chiều cao tính từ mặt sân phía trước 9,01m. Công trình mang giá trị rất tiêu biểu của  nghệ thuật kiến trúc Cung đình Huế. Mặc dầu công trình có qui mô không lớn, nhưng với việc tổ chức không gian mặt bằng và tỷ lệ chung của công trình, cũng như việc sử dụng các vật liệu quí như Pháp lam, gạch Bát Tràng men… và nghệ thuật chạm khắc tinh xảo kết hợp với kỹ thuật sơn son thếp vàng, đã làm cho công trình không chỉ giữ vai trò là cổng vào, mà như một công trình chính vươn lên uy nghi, hoành tráng trên một mặt bằng rộng rãi, khoáng đạt của lăng.

Hiển Đức Môn đã được sửa chữa tu bổ nhiều lần. Nhưng do gặp nhiều khó khăn về tài chính và điều kiện nghiên cứu nên những đợt tu bổ trước đây chưa đạt được những yêu cầu của công tác bảo tồn.

Trao tặng 3,2 tỷ đồng tu bổ Hiển Đức Môn

Với sự quan tâm sâu sắc đến công cuộc bảo tồn di sản văn hoá Huế và thực hiện thoả thuận giữa lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam với UBND tỉnh Thừa Thiên Huế, đặc biệt với quần thể lăng Minh Mạng mà nay được coi là vị Tổ của Ngành, Ban lãnh đạo Tập đoàn đã trao số tiền 3,2 tỷ đồng để phục vụ Dự án Bảo tồn trùng tu công trình Hiển Đức Môn vào 8-8-2007 tại lăng Minh Mạng cho Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, trước sự chứng kiến của lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên Huế. Cũng tại buổi lễ này, Tỉnh Thừa Thiên Huế đã chính thức trao cho Lãnh đạo tập đoàn bản phục chế bức “Dụ” của vua Minh Mạng chuẩn y cho Tổng đốc Hải Yên Tôn Thất Bật về việc khai thác than ở núi An Lãnh.

Số tiền 3,2 tỷ đồng tài trợ của Tập đoàn lấy từ việc vận động CNCB toàn Ngành, mỗi người ủng hộ 1 ngày lương, góp phần tôn tạo một trong những công trình trong lăng của vị Tổ; đồng thời nghĩa cử này còn là sự đóng góp quí báu của Ngành nói chung cho công cuộc bảo tồn, phát huy giá trị Di sản Văn hoá thế giới đã được UNESCO công nhận.

Lăng vua Minh Mạng

Lăng vua Minh Mạng, tên chữ Hiếu Lăng, là lăng mộ của vị vua thứ hai triều Nguyễn - Thánh Tổ Nhân Hoàng đế Nguyễn Phúc Kiểu, niên hiệu Minh Mạng (1820 - 1841).

Lăng toạ lạc dưới chân núi Cẩm Kê (từ năm 1840 đổi thành Hiếu Sơn), ấp An Bằng, nay thuộc xã Hương Thọ, huyện Hương Trà, cách kinh thành Huế 10km về phía Nam.

Hiếu Lăng được khởi công xây dựng từ năm 1840, sau quá trình 14 năm đi tìm thế đất “Vạn niên cát địa” cho nhà vua. Năm 1843, công trình hoàn thành việc xây dựng.

Trong các khu lăng tẩm của vua chúa nhà Nguyễn, Hiếu Lăng  nổi tiếng là khu lăng có vẻ đẹp thâm nghiêm với bố cục và cấu trúc hoàn chỉnh.

Toàn thể khu lăng có diện tích khoảng 15 ha, được giới hạn trong một vòng la thành xây gạch đá, dày 0,5m, cao từ 2,5 đến 3,5m, chu vi hơn 1700m, chạy quanh co tuỳ theo thế đất.

Bên trong lăng có gần 40 công trình kiến trúc được bố trí đăng đối nhất quán dựa trên trục thần đạo dài hơn 700m.

Trải qua thời gian - thiên tai địch hoạ, có không ít các công trình kiến trúc trong lăng bị xuống cấp, trong đó có công trình Hiển Đức Môn như đã nói ở trên.

.
.
.
.
.
.
.
.