.

Mận tam hoa Bắc Hà gốc ở Hoành Bồ

Cập nhật lúc 21:48, Thứ Sáu, 09/03/2007 (GMT+7)
Sau khi dự khai mạc chương trình du lịch về nguồn của 3 tỉnh Lào Cai - Yên Bái - Phú Thọ tổ chức tại TP Lào Cai, chúng tôi đã cùng đồng nghiệp các báo tới huyện Bắc Hà, thay vì đi Sa Pa như dự định. Sự thay đổi này là bởi sự hấp dẫn của xứ sở của mận tam hoa, của rượu Bắc Hà, của chợ phiên sặc sỡ cùng món thắng cố nghi ngút khói...

Phụ nữ Mông tại chợ Bắc Hà.

Rượu Bắc Hà nấu bằng ngô, ngon nhất là rượu do người dân ở xã Bản  Phố nấu. Bất ngờ nhất với tôi là câu chuyện về mận tam hoa. Mận tam hoa mọng, giòn, thơm, tím lịm, đặc sản của huyện Bắc Hà, niềm tự hào của cả tỉnh Lào Cai, được cả nước biết tới lại có nguồn gốc từ huyện Hoành Bồ của chúng ta, nơi tôi từng gắn bó.

Bên nồi thắng cố giữa chợ phiên, sau chén rượu, bác Nguyễn Văn Trê, người thị trấn Bắc Hà, cộng tác viên của Báo Lào Cai kể về chuyến đi Hoành Bồ để có mận tam hoa. Năm đó trước năm bảy chín (1979), là năm bảy bảy (1977) hoặc bảy tám (1978), đoàn công tác của trại giống cây Bắc Hà có đi Quảng Ninh và đến Hoành Bồ. Thấy ở Hoành Bồ có trồng giống mận, nói là giống mận to, ngon đang trồng khảo nghiệm nên anh em trại giống Bắc Hà xem xét rất kỹ. Từ xem đến thích, mà xin thì không tiện nên đành ‘’lấy một vài cây mà không nói’’. Rồi cây mận giống từ Hoành Bồ đã được trồng và lai ghép với mận của Bắc Hà, đào của Bắc Hà cho hợp thổ nhưỡng. Nói là mận tam hoa, có lẽ là từ hoa mận Hoành Bồ với hoa mận và hoa đào Bắc Hà. Theo bác Nguyễn Văn Trê, việc lai ghép hay thụ phấn thế nào thì giờ ở Bắc Hà không ai rõ. Người có công trong việc này là ông kỹ sư trại trưởng trại giống, hiện giờ nghỉ hưu ở Hà Nội. Người lái xe của chuyến đi lịch sử ấy vẫn đang công tác tại huyện. Hầu hết người Bắc Hà, ai đã trồng mận tam hoa thì đều biết tới câu chuyện này.

Câu chuyện của bác Nguyễn Văn Trê làm tôi hào hứng, chút e ngại về món thắng cố đã không còn. Các đồng nghiệp còn cụng chén chúc mừng cái duyên Hoành Bồ và Bắc Hà để có được mận tam hoa. Chuyện mận tam hoa  có gốc ở Hoành Bồ làm tôi không chỉ bất ngờ mà còn thú vị và thật tự hào! Thấy nhóm rượu thắng cố của chúng tôi vui vẻ mời chào, chị Vivian (quốc tịch úc) cùng một đồng nghiệp trong chương trình khảo nghiệm giống cây ăn quả ôn đới tại Bắc Hà, một chương trình hợp tác nghiên cứu của Viện Nghiên cứu rau quả (Viện Khoa học nông nghiệp VN) đã sà vào nhập nhóm. Tôi đã ăn ngon lành bát thắng cố, điều mà trước đó tôi cho là không thể. Hơn thế, tôi lại được chứng kiến chị Vivian, một cô gái nước ngoài trẻ đẹp cũng không hề e ngại khi ăn món này. Trong chút lâng lâng ấy, tôi cảm thấy rất rõ có một cái gì đó đang chờ chúng ta, đang chờ những chuyến đi như Bắc Hà - Hoành Bồ để có thêm nhiều bất ngờ những hoa trái cho cuộc đời. Nếu hồi đó nhóm cán bộ của Bắc Hà lấy cả giống cây mía tím, giống cây khoai sọ của Hoành Bồ thì biết đâu hôm nay đã có mía tím đặc biệt, khoai sọ đặc biệt? Và biết đâu có những thứ rau quả xuất khẩu có giá trị mai sau lại bắt đầu từ chuyện cô gái trẻ nước ngoài ăn thắng cố giữa chợ Bắc Hà hôm nay?

Chợ bán ngựa Bắc Hà


Mận tam hoa đã cho Bắc Hà không chỉ cơ hội xoá đói giảm nghèo mà đã trở thành hình ảnh quảng bá cho vùng đất, làm nên một Bắc Hà cao nguyên trắng của hoa mận, cảnh sắc rực rỡ tươi mới, hấp dẫn du khách. Gặp gỡ đồng chí Bí thư Huyện uỷ Bắc Hà Nguyễn Văn Vịnh, tôi tự giới thiệu ngay là từng công tác ở Hoành Bồ. Anh Vịnh nói, chúng tôi cám ơn Hoành Bồ, một ngày gần nhất chúng tôi phải tới thăm Hoành Bồ, nơi ‘’quê mẹ” của mận tam hoa chúng tôi. Anh Hoàng Thế Dũng, Phó Chủ tịch UBND huyện Bắc Hà cho biết, diện tích mận tam hoa của huyện trên 1.300 ha, sản lượng khoảng 10 ngàn tấn. Hiện giống mận tam hoa còn được trồng ở vùng Sa Pa và cả ở tỉnh Nghệ An, nhưng chỉ có mận tam hoa ở Bắc Hà mới to, đẹp, ngon.

Tôi hỏi, nếu mận tam hoa trở lại Hoành Bồ thì liệu còn tốt không? Ai đó nói, mận Hoành Bồ đã ‘’đi lấy chồng’’ thì phải ở quê chồng thôi. Chúng tôi cười vui bắt tay tạm biệt, hẹn gặp lại. Tôi đã nối máy điện thoại cho hai đồng chí Bí thư Huyện uỷ Bắc Hà và Hoành Bồ nói chuyện. Chả rõ anh Vũ Ngọc Giao, Bí thư Huyện uỷ Hoành Bồ nói gì, chỉ thấy anh Vịnh ‘’vâng, vâng, cám ơn Hoành Bồ, chúng tôi sẽ tới; cũng mời các anh lên thưởng thức mận tam hoa!...’’

Là người Việt Nam cũng nên có lấy một lần ngược sông Hồng để lắng nghe sự tích núi sông. Đầu xuân tới Bắc Hà để được nghe sự tích mận tam hoa, để cảm nhận sức sống nguồn cội của quê hương đất nước là chuyến đi thật ý nghĩa đối với chúng tôi.

Huyện Bắc Hà

Huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai, nằm cách TP Lào Cai 68 km về phía Tây Nam; phía bắcgiáp huyện Si Ma Cai; phía đông giáp huyện Bảo Yên và huyện Sín Mần (Hà Giang); phía nam giáp huyện Bảo Yên và Bảo Thắng; phía tây giáp huyện Mường Khương. Huyện Bắc Hà gồm 20 xã và 1 thị trấn, trong đó 20 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn đang được hưởng chương trình 135/CP. Huyện có tổng diện tích đất tự nhiên 68.678 ha, dân số khoảng 50.000 người, gồm 14 dân tộc anh em chung sống, trong đó dân tộc Mông chiếm 47%, còn lại là các dân tộc khác như: Dao, Phù Lá, Tày, Nùng...

Năm 2006 huyện Bắc Hà đã khởi công nâng cấp và cải tạo chợ văn hoá với diện tích 3.000 m2, xây dựng chợ ngựa, nâng cấp tuyến đường Bắc Hà - Bắc Ngầm, hoàn thiện các tuyến đường thị trấn Bắc Hà, khởi công xây dựng hồ sinh thái Na Cồ, mở mới tuyến đường từ trung tâm xã Tả Văn Chư đến hang Rồng Nhù Cồ Ván trị giá 6 tỷ đồng, phát triển khu du lịch sinh thái và văn hoá Trung Đô - Bảo Nhai.

,
.
.
.
.
.