.

Tự hào chùa Bắc Mã

Cập nhật lúc 04:52, Thứ Tư, 28/03/2012 (GMT+7)

Chùa Bắc Mã có tên Phúc Chí tự toạ lạc tại thôn Bắc Mã, xã Bình Dương (Đông Triều). Nơi đây có địa danh cũ là xã Bác Mã, huyện Đông Triều, phủ Kinh Môn thuộc tỉnh Hải Dương.

Theo người dân địa phương, Phúc Chí tự tức là chùa hướng tới cái phúc. Xa xưa, chùa Bắc Mã có vai trò quan trọng trong việc hình thành căn cứ cách mạng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở vùng Đông Bắc. Còn theo các tài liệu nghiên cứu, chùa Bắc Mã bao gồm tổng thể không gian kiến trúc quy mô được xây dựng trong khuôn viên có diện tích trên ba mẫu đất. Hiện các văn bia, văn tự Hán còn lưu giữ cho thấy, lịch sử chùa Bắc Mã trên dưới sáu trăm năm và đã qua nhiều lần trùng tu tôn tạo vào thời Lê, thời Nguyễn. Đặc biệt vào năm Bảo Đại nguyên niên 1926 chùa được xây lại quy mô hơn, thành một ngôi chùa rộng lớn, đẹp, thiêng liêng. Ruộng đất của nhà chùa có tới 20 mẫu với ba con trâu cày và hai lực điền giúp việc.

Bia đá và nhiều cổ vật chùa Bắc Mã hiện đang lưu giữ tại sân chùa.
Bia đá và nhiều cổ vật chùa Bắc Mã hiện đang lưu giữ tại sân chùa.

Đến nay chùa Bắc Mã không còn giữ được nguyên vẹn như trước, kết cấu khung kiến trúc đã bị đổ nát hoàn toàn nhưng một số hiện vật như tảng kê chân cột bằng đá xanh, rồng đá, bia đá, tháp vẫn còn giữ lại được. Nghệ thuật chạm khắc trên đá ở chùa Bắc Mã được thể hiện khá tinh xảo ở các hiện vật còn lại như bia đá, con rồng, tháp… được kết hợp một cách khéo léo nghệ thuật của các thời Trần, Lê Trung Hưng và Nguyễn. Chạm khắc đá thể hiện nét điêu khắc thời Trần qua tượng những con rồng đá được đặt ở bậc lên xuống ngôi chùa. Hiện ngôi chùa đã được phục dựng lại và đặt những con rồng đá cổ ở bậc lên xuống. Bố cục rồng gọn, đường nét rất sinh động khoẻ khoắn, thân có hình tròn lẳn, mập mạp, múp dần về phía sau đuôi, uốn khúc nhẹ. Điêu khắc đá thời Lê Trung Hưng được thể hiện rõ ở các bia đá với hình hai con rồng chầu mặt nhật, các nét chạm khắc mạch lạc, hai bên khung dọc theo thân bia là hoa lá mềm mại, cách điệu biểu hiện điêu khắc thời Lê.

Trong quá trình chuẩn bị tổng khởi nghĩa năm 1945, chùa Bắc Mã đã đóng vai trò quan trọng. Bởi đây là một ngôi chùa lớn, có uy tín trong vùng và lại nằm ở nơi có truyền thống cách mạng và trở thành căn cứ cách mạng của Mặt trận Việt Minh thời kỳ tiền khởi nghĩa và kéo dài suốt những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp. Nơi đây, sư cụ Võ Giác Thuyên thường xuyên tiếp đón các vị sư cách mạng mang danh nhà sư để dễ hoạt động. Đó là những cán bộ cách mạng đã tuyên truyền vận động nông dân Đông Triều, thợ mỏ Mạo Khê và binh lính trong các đồn bốt của Pháp cùng tập hợp lại và trở thành nòng cốt lập nên chiến khu. Kết quả là cuộc khởi nghĩa ngày 8-6-1945 ở Đông Triều thắng lợi, lập nên Chiến khu Đông Triều. Ngôi chùa là địa điểm lịch sử trung tâm Chiến khu Đông Triều, đã được xếp hạng cấp quốc gia năm 1994.

Đến chùa Bắc Mã, căn cứ địa cách mạng của chiến khu Đông Triều xưa. Dưới gốc những cây hoa gạo cổ thụ nở hoa đỏ rực, cùng vào thăm nhà lưu niệm đang lưu giữ những vũ khí thô sơ của nghĩa quân chiến khu cùng những tài liệu về Nguyễn Bình, Tư lệnh chiến khu - vị tướng huyền thoại trong lịch sử. Cùng chứng kiến những đổi thay của Đông Triều trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, ta càng thêm tự hào về những thành quả mà nhân dân ta đã đạt được dưới sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Đảng và Bác Hồ kính yêu.

Nguyễn Xuân (CTV)

,
.
.
.
.
.