Vườn trưng bày cổ vật ở Lăng vua Trần Hiến Tông

Vườn trưng bày cổ vật Lăng vua Trần Hiến Tông là một trong những công trình được xây dựng trong khu vực Lăng vua Trần Hiến Tông tọa lạc trên diện tích khoảng 1.000m2, tại khu Ao Bèo, thuộc thôn Trại Lốc 2, xã An Sinh (Đông Triều). Công trình này do Công ty Than Mạo Khê đầu tư kinh phí xây dựng, gồm: Công trình miếu thờ, trụ biểu, sân vườn.

Qua khảo sát thực tế hiện vật và cung cấp của người dân đang sử dụng phần đất tại khu vực di tích Lăng vua Trần Hiến Tông cho thấy mặt bằng nơi đây có xuất lộ các vết tích kiến trúc, vật liệu kiến trúc cổ và các di vật nằm rải rác xung quanh khu vực lăng như: Tượng quan hầu, rùa đá, chó đá, ngựa đá, voi đá, trâu đá... Theo đó, Ban Quản lý các Di tích trọng điểm tỉnh đã tiến hành sưu tầm, phục chế và xây dựng vườn trưng bày những cổ vật tại đây, nhằm góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của di tích Lăng vua Trần Hiến Tông nói riêng và Khu di tích lịch sử nhà Trần tại Đông Triều nói chung.

Du khách đến thăm cổ vật bia lăng mộ tại vườn trưng bày.

Theo sử sách, vua Trần Hiến Tông tên huý là Trần Vượng, sinh ngày 17-5-1319. Ông là con thứ tư của Vua Trần Minh Tông với bà Minh Từ Hoàng thái phi Lê Thị. Ông làm vua từ năm 10 tuổi, ở ngôi 13 năm và mất ngày 11-6-1341, thọ 23 tuổi, táng ở An Lăng. Nằm trong hệ thống đền, chùa và lăng mộ các vua Trần tại Đông Triều, Lăng vua Trần Hiến Tông cũng như các lăng mộ khác ở đây qua thời gian hầu hết giờ chỉ còn là phế tích.

Theo sách Đại Nam nhất thống chí ghi: “Lăng Trần Hiến Tông, ở dưới núi xã Yên Sinh, người đá và voi đá, ngựa đá, hổ đá, dê đá, trâu đá nay vẫn còn. Gồm công trình lăng tẩm và miếu thờ, được xây dựng năm 1381, nơi an táng vua Trần Hiến Tông, sau khi được chuyển từ Kiến Xương, Thái Bình về đây năm 1381”. Còn theo sách Đại Việt sử ký toàn thư: Năm 1341, mùa hạ, tháng 6, ngày 11, vua băng ở chính tẩm, tạm quàn ở cung Kiến Xương, miếu hiệu là Hiến Tông... Năm 1344, mùa Thu, tháng 8, ngày 15, an táng Hiến Tông vào An lăng ở Kiến Xương. Năm 1381, tháng 6, rước Thần tượng các lăng ở Quắc Hương, Thái Đường, Long Hưng, Kiến Xương đưa về lăng lớn Yên Sinh để tránh nạn người Chiêm Thành vào cướp”.

Cổ vật được trưng bày trong khu vườn vải thiều cạnh lăng đều được xây bệ đặt lên và có chú thích gồm: Hai pho tượng quan hầu được tạo tác bằng chất liệu đá xanh trong thế đứng, hai tay chắp trước ngực. Cả hai pho tượng này đều bị mất đầu; trong đó, một pho tượng thân gãy làm đôi được gắn lại có kích thước cao 1,12m; rộng thân 0,4m; dày thân 0,09m. Rùa đá đỡ bia có hai kích cỡ, một con to còn tương đối nguyên vẹn, có kích lớn dài 1,57m; rộng 0,94m; dày 0,34m, trên lưng rùa còn có một hộc để đỡ chân bia và một con nhỏ hơn dài 0,64m; rộng 0,6m; dày 0,2m không còn nguyên vẹn, đầu mất, thân gãy đôi, trên lưng cũng có hộc đỡ chân bia. Ngoài ra, còn có tượng chó đá, ngựa đá, voi đá, trâu đá… không được còn nguyên vẹn. Loại hình gạch gồm hai loại: Hình chữ nhật 0,2x0,4m, hình vuông 0,4x0,4m, các mảnh trang trí kiến trúc tháp hình cánh sen có trang trí hoạ tiết cúc dây; đặc biệt là loại gạch hình chữ nhật, có ghi nổi chữ “Vĩnh Ninh Trường” (gạch Vĩnh Ninh); Bia lăng mộ chí ghi: “Sắc tạo - Trần triều Hiến Tông Hoàng đế lăng - Minh Mệnh nhị thập nhất niên cửu nhật sơ lục nhật phụng” có kích thước: Cao 0,9m; rộng 0,5m; dày 0,2m, bia bị gãy mất phần trán. Bên cạnh đó là rất nhiều mảnh vỡ của gạch, ngói nằm xung quanh khu vực lăng. Ban quản lý các Di tích trọng điểm Quảng Ninh đã xây dựng đề cương, maket và phục chế di vật nhằm trưng bày tại chỗ vườn hiện vật của lăng vua Trần Hiến Tông. Đến nay, vườn trưng bày đã được đưa vào sử dụng với mục đích bảo vệ và phát huy giá trị của di tích.

Việc sưu tầm, phục chế và trưng bày vườn cổ vật tại Lăng vua Trần Hiến Tông không chỉ góp phần vào công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di tích mà còn phục vụ cho xu hướng phát triển du lịch văn hoá, tâm linh tại Khu di tích lịch sử nhà Trần ở Đông Triều.

Nguyễn Xuân (Đông Triều)