.

Đình Tràng Vỹ - Vinh danh những người mở đất Trà Cổ

Cập nhật lúc 05:24, Thứ Bảy, 22/10/2011 (GMT+7)

Người Trà Cổ bây giờ vẫn lưu truyền câu ca “Người Trà Cổ, tổ Đồ Sơn” như nhắc nhở con cháu về gốc gác xa xưa của mình.

Đình Trang Vỹ vừa được xếp hạng di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh năm 2011. Ảnh: Nguyễn Thị Dương (Phòng Văn thể Móng Cái)
Đình Trang Vỹ vừa được xếp hạng di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh năm 2011. Ảnh: Nguyễn Thị Dương (Phòng Văn thể Móng Cái)

Tương truyền rằng, cách đây khoảng 500 năm, vào thời hậu Lê, có mười hai gia đình quê ở Đồ Sơn (Hải Phòng) làm nghề chài lưới, trong một lần đi biển xa gặp sóng to, gió lớn bị trôi dạt vào một hòn đảo hoang vu đầy cỏ dại, sú vẹt và bùn lầy. Cảnh sắc thiên nhiên dù đẹp nhưng cuộc sống ban đầu nơi đảo hoang với họ thật chẳng dễ dàng gì, không chịu được gian nan, vất vả nên sáu gia đình đã bỏ đi tìm nơi khác sinh sống. Số còn lại nhìn thấy những tiềm năng giàu có của vùng đất mới này nên quyết bám trụ để sinh cơ lập nghiệp.

Những cái chòi tạm bợ được dựng lên trên bãi sú để che nắng, che mưa, ngày ngày mọi người chặt sú, phát lau, đắp bờ, thau chua, rửa mặn dần dần đã khoanh lại được những mảnh đất màu mỡ có thể cấy lúa, trồng khoai đảm bảo nhu cầu lương thực hàng ngày. Với nghề chài lưới vốn đã thông thạo, họ ngày ngày xuống biển đánh bắt cá tôm để phục vụ thêm cho đời sống thường nhật...

Sự chăm chỉ, nhẫn nại của những người con đất biển cuối cùng đã được đền đáp xứng đáng. Không bao lâu sau, vùng quê mới đã khấm khá dần lên, dân cư cũng đông đúc hơn. Họ lấy tên gốc của quê mình là hai làng Trà Phương và Cổ Trai ghép lại đặt cho quê mới là Trà Cổ. Cùng với đó thì nhu cầu đời sống tâm linh, tinh thần cũng được chăm sóc tốt hơn. Họ đã xây dựng ngôi đình để ghi nhớ công ơn tổ tiên, dòng họ ở quê gốc cũng là khẳng định vị thế của làng và quyết tâm của các thế hệ người Trà Cổ sinh cơ lập nghiệp lâu dài ở nơi họ đã khai phá. Đình Trà Cổ gốc ấy nay vẫn còn tồn tại với nguyên tên cũ như một bằng chứng sừng sững về công trình văn hoá nơi biên giới và được nhiều người trong cả nước biết đến bởi những giá trị kiến trúc nổi tiếng. Dân làng đã tôn 6 vị Tiên Công đã có công khai phá vùng đất mới làm thành hoàng để thờ trong đình và phối thờ cùng các vị thần - thành hoàng khác nữa.

Trà Cổ lúc đầu là ngôi đình chung của cả xã, nhưng sau này, dân cư sinh sôi, đông đúc lên gấp nhiều lần thì việc thờ chung ở đình nảy sinh những bất cập. Vì vậy, để thuận tiện cho các làng trong việc thờ cúng, trong các sinh hoạt chung của làng, các thôn đã tách ra xây dựng đình riêng, đình được lấy theo tên làng, trong đó có đình Tràng Vỹ, riêng đình Trà Cổ thì vẫn giữ nguyên tên cũ. Mặc dù tách riêng nhưng cũng như đình Trà Cổ, đình Tràng Vỹ vẫn thờ 6 vị Tiên công, ngoài ra còn phối thờ 6 vị thần - thành hoàng khác ở hậu cung. 6 vị thần này đều được vua Bảo Đại sắc phong chức Đại vương tôn thần vào năm thứ 10 (1935) (các sắc phong hiện vẫn được lưu giữ tại đình). Trong số đó có Lã thái uý Lý Thường Kiệt, vị tướng tài đặc biệt nổi danh với chiến thuật “lấy tấn công để phòng ngự” khi đưa quân đánh thẳng sang đất Tống để đè bẹp ý chí, lực lượng quân xâm lược nhà Tống năm 1075-1076.

Đình Tràng Vỹ quay hướng Nam, có khuôn viên rộng gần 11.000m2. Đình có bố cục hình chữ Đinh (giống chữ J) gồm 7 gian tiền tế và 4 gian hậu cung. Đình có hệ thống cột tròn bằng xi măng cốt thép, hiên có 8 cột, tiền đường có 16 cột, toàn bộ hệ thống cửa đều bằng gỗ. Mỗi gian của nhà tiền tế có một bức cửa võng làm bằng gỗ mít được sơn son thếp vàng và chạm khắc công phu, tỉ mỉ... Trong khuôn viên đình còn có ba ngôi miếu. Ngay phía trái đình là miếu thờ bản cảnh thành hoàng chỉ có 14m2, nhưng cách đình chừng 1,5km về phía Đông còn có ngôi miếu thờ Ngọc Sơn Trấn Hải Đại vương nằm trong khuôn viên khá lớn (9.575m2) và miếu thờ ông Nghè nằm bên trái rất nhỏ (5,5m2).

Một điểm đáng nói nữa, đó là vị trí của đình Tràng Vỹ rất thuận lợi trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích. Bởi lẽ, đình nằm ở nơi có nhiều thắng cảnh thiên nhiên nổi tiếng cũng như nhiều di tích có giá trị văn hoá lớn như bãi biển Trà Cổ, di tích kiến trúc nghệ thuật đình Trà Cổ, nhà thờ họ Trà Cổ, chùa Nam Thọ... Các di tích này nếu kết hợp trong khai thác du lịch thắng cảnh, văn hoá tâm linh ở Trà Cổ (Móng Cái) nói riêng, Quảng Ninh nói chung hứa hẹn sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của địa phương về nhiều mặt trong tương lai không xa.

Ngọc Mai

,
.
.
.
.
.