.

Giữ lấy danh thắng núi Mằn

Cập nhật lúc 05:30, Thứ Bảy, 29/10/2011 (GMT+7)

Núi Mằn tại thôn Đá Trắng (xã Thống Nhất, Hoành Bồ) là một ngọn núi đẹp, duy nhất còn nguyên vẹn trên khu vực vịnh Cửa Lục, vùng đệm của di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long. Núi không chỉ đẹp với các vách cao dựng đứng, khe núi hiểm trở, các tảng đá tự nhiên viền lưng chừng núi như hình vành mũ rất vững chắc mà còn có những nét độc đáo riêng không ngọn núi nào trong vùng có được.

Bàn thờ tam toà thánh mẫu tại đền Bạch Thạch (ảnh trên); Núi Mằn, tương truyền là ngọn núi “song sinh” với núi Bài Thơ (ảnh dưới). Ảnh: Nguyễn Thị Giang (Phòng nghiệp vụ - Văn hoá, Sở VH-TT&DL)
Bàn thờ tam toà thánh mẫu tại đền Bạch Thạch (ảnh trên); Núi Mằn, tương truyền là ngọn núi “song sinh” với núi Bài Thơ (ảnh dưới). Ảnh: Nguyễn Thị Giang (Phòng nghiệp vụ - Văn hoá, Sở VH-TT&DL)

Đặc biệt, khi vượt qua những rãnh núi hiểm trở, bạn sẽ thấy trên đỉnh núi có rất nhiều vỏ ốc, sò và dấu vết những cây sống ở nước mặn như đước, sú, vẹt đã phong hoá v.v.. chứng tỏ nơi đây từng là biển. Độc đáo hơn là nơi đây còn có bể nước tự nhiên khá lớn, quanh năm có nước trong vắt (dân trong vùng gọi là “Thiên bể” hoặc “Giếng Trời”). Núi Mằn còn có hệ thực vật núi đá vôi khá phong phú và đa dạng như các cây thuốc nam, phong lan và nhiều loài thú quý hiếm như khỉ vàng, kỳ đà, tắc kè, chim chóc...

Núi Mằn đã nổi tiếng và được biết đến ngay từ thời phong kiến với cái tên núi Bân, “sơn thuỷ hữu tình”, được xếp vào danh lam thắng cảnh thời Đồng Khánh, được ghi chép trong Đồng Khánh Địa dư chí (Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn năm 1886-1888). Ở trang 406, tập I, sách ghi rõ: “Núi Mằn thuộc xã Xích Thổ. Xung quanh toàn là núi đất, chỉ riêng núi này là núi đá, lèn cao vách dựng. Phía đông núi có Khe Bân, phía tây có khe Đá Trắng (Bạch Thạch Khê) đáng gọi là danh thắng”.

Bên cạnh vẻ đẹp thiên tạo, núi Mằn còn có giá trị, ý nghĩa về văn hoá tâm linh. Người dân trong vùng thường coi núi Mằn và núi Truyền Đăng (núi Bài Thơ, TP Hạ Long) là cặp “song sinh” gắn với truyền thuyết về người khổng lồ gánh đá vá trời từ thuở loài người còn sơ khai. Mỗi bước chân ông đi còn gắn với một số địa danh lưu truyền đến ngày nay như: Đồi ông Khổng lồ, vết chân ông bước qua sông Cửa Lục tạo thành những doi đất có hình bàn chân (chân ông Khổng lồ)... Đặc biệt, khi ông gánh hai hòn đá lớn bước qua dòng Cửa Lục, lúc trở vai làm đòn gánh gãy làm đôi, một bên gánh rơi xuống là núi Bài Thơ ngày nay, còn bên kia rơi xuống địa phận Xích Thổ chính là núi Mằn ngày nay... Ngoài ra, còn có một dị bản lại kể rằng, ngày ấy vùng đất này lụt lội quanh năm, dân tình rất khổ sở, tiếng kêu than vang đến tận trời xanh. Vì thế, một vị thần khổng lồ đã gánh đá ngăn dòng nước cứu giúp dân lành. Núi Bài Thơ và núi Mằn là hai hòn đá cuối cùng ông định lấp dòng Cửa Lục nhưng bị gãy đòn gánh rơi xuống. Dù là truyền thuyết nào đi chăng nữa thì quả thật, nếu ngắm thực địa hay nhìn trên bản đồ sẽ thấy rõ ràng hai dãy núi đối xứng nhau qua dòng Cửa Lục và có hình dáng khá giống nhau. Và ở ngôi đền dưới chân núi (đền Bạch Thạch) hiện vẫn thờ cúng vị thần này với bài vị Cao Sơn thượng đẳng thần. Theo truyền thuyết trong dân gian để lại và thần tích, thần sắc (được sưu tầm, ghi lại từ những năm 1938) của đền thì tín ngưỡng thờ mẫu, thờ thần núi, thần nước ở đây được thể hiện rất rõ.

Năm 2009, Quảng Ninh đã ra quyết định phê duyệt danh mục di tích lịch sử văn hoá cho khu núi Mằn. Tuy vậy, thời gian gần đây, có hộ dân tại thôn đã lấn chiếm đất, xây dựng trái phép một ngôi đền trên sườn núi Mằn, gần khu vực có đền Bạch Thạch. Ngoài ra, còn có một dự án xin phép đề nghị khai thác đá tại núi Mằn phục vụ cho công nghiệp. Núi Mằn nằm ngay trên thuỷ vực của sông Xích Thổ, có vai trò quyết định cho việc chống ô nhiễm, chống lũ cho xã Thống Nhất. Núi cũng nằm trên lưu vực của đập nước Đá Trắng, cung cấp nước cho TP Hạ Long. Việc khai thác đá tại đây sẽ huỷ hoại toàn bộ nguồn nước sạch của đập này, gây ảnh hưởng rất lớn đến kinh tế, văn hoá xã hội cho nhân dân trong vùng. Vừa qua, sau khi đi kiểm tra thực tế, lãnh đạo tỉnh đã yêu cầu các đơn vị chức năng không để tái diễn việc xây dựng trái phép, báo cáo lên trên cho phép giữ lại núi Mằn, không khai thác đá ở khu vực này; đồng thời xúc tiến việc bổ sung tư liệu về gốc tích, giá trị ngôi đền, lập hồ sơ xếp hạng di tích cho công trình để phục vụ cho việc quản lý, bảo vệ tốt hơn.

Ngọc Mai

,
.
.
.
.
.