.

Đến di tích Bắc Mã, nhớ về một thời hào hùng

Cập nhật lúc 07:15, Chủ Nhật, 28/08/2011 (GMT+7)
Vào những ngày cả nước hân hoan kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, mời bạn về thăm chùa Bắc Mã (thôn Bác Mã, xã Bình Dương, huyện Đông Triều), nơi từng là đại bản doanh của Chiến khu Đông Triều xưa. 

Di tích lịch sử cách mạng Chiến khu Đông Triều đã được xếp hạng cấp quốc gia từ năm 1994. Đây là căn cứ cách mạng của Mặt trận Việt Minh thời kỳ tiền khởi nghĩa và kéo dài suốt những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp. Trung tâm căn cứ ở tại ngôi chùa Bắc Mã, còn có tên chữ là Phúc Chí Tự, nghĩa là chùa hướng tới cái phúc. Chiến khu Đông Triều là tên gọi theo địa danh, ngoài ra còn gọi là Chiến khu Trần Hưng Đạo, Đệ tứ Chiến khu.

Chùa Bắc Mã là ngôi chùa có vai trò quan trọng nhất trong việc hình thành căn cứ Chiến khu Trần Hưng Đạo. Theo tư liệu lịch sử, trước tháng 8-1945, chùa Bắc Mã là một ngôi chùa lớn, có uy tín trong vùng và lại nằm ở nơi có truyền thống cách mạng, đó là những điều kiện thuận lợi để xây dựng căn cứ. Chùa Bắc Mã là một tổng thể không gian kiến trúc quy mô, được xây dựng trong một khuôn viên có diện tích tới ba mẫu đất. Ở đây còn có các văn bia viết bằng chữ Hán, cho biết chùa  được xây dựng từ trên sáu trăm năm và đã qua nhiều lần trùng tu tôn tạo vào thời Lê, thời Nguyễn. Đặc biệt, vào năm Bảo Đại Nguyên niên 1926, chùa được xây lại quy mô hơn, thành một ngôi chùa rộng lớn, đẹp và rất linh thiêng. Một số hiện vật còn giữ lại được có nghệ thuật chạm khắc trên đá khá tinh xảo, mang dấu ấn nhiều triều đại như Trần, Lê, Nguyễn. Chạm khắc đá thể hiện nét điêu khắc thời Trần qua tượng con rồng được đặt ở bậc lên xuống. Bố cục rồng gọn, đường nét rất sinh động khoẻ khoắn, thân có hình tròn lẳn, mập mạp, múp dần về phía sau đuôi, uốn khúc nhẹ. Điêu khắc đá thời Hậu Lê được thể hiện rõ ở các bia đá với hình hai con rồng chầu mặt nhật, các nét chạm khắc mạch lạc, hai bên khung dọc theo thân bia là hoa lá mềm mại, mang tính cách điệu theo phong cách điêu khắc thời Lê.

Đặc biệt, ngoài giá trị văn hóa truyền thống, chùa Bắc Mã còn là di tích cách mạng tiêu biểu. Bên cạnh nhà bia khắc ghi những sự kiện chuẩn bị cho việc thành lập Chiến khu, sự kiện khởi nghĩa giành chính quyền ngày 8-6-1945 v.v... là Nhà lưu niệm, với nhiều hiện vật, tư liệu và hình ảnh hào hùng của quân và dân ta trong giai đoạn tiền khởi nghĩa do những nghĩa quân Chiến khu xưa sưu tầm về, như vũ khí, giáo mác, súng v.v... Đặc biệt là bức tượng tướng Nguyễn Bình, Tư lệnh Chiến khu được đặt ở vị trí rất trang trọng...
Từ chùa Bắc Mã, ta có thể ghé thăm đình Hổ Lao, nằm ngay ở xã Tân Việt gần cạnh. Nơi đây nghĩa quân cách mạng đã dùng làm căn cứ luyện tập quân sự chuẩn bị khởi nghĩa và chiều ngày 8-6-1945, một cuộc mít tinh lớn để tuyên bố thành lập Đệ tứ Chiến khu, thành lập Ủy ban quân sự cách mạng tại vùng Đông Bắc đã diễn ra ngay tại sân đình. Năm 2001, đình Hổ Lao đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia…
 Đến căn cứ địa cách mạng của Đông Triều xưa, cùng chứng kiến những đổi thay của Đông Triều nay, ta càng thêm tự hào về những thành quả mà nhân dân ta đã đạt được dưới sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Đảng và Bác Hồ kính yêu…
Xuân Quảng (CTV ở Đông Triều)
,
.
.
.
.
.