Nghề bẫy lươn đồng

Thứ Hai, 25/08/2014, 05:42 [GMT+7]
.
.

Hàng năm, cứ vào độ tháng 7 tới tháng 10 âm lịch, thợ bẫy lươn ở xóm Đanh, (xã Tiền An, TX Quảng Yên) lại rủ nhau đi bắt lươn đồng. Khi lươn trở thành món ăn đặc sản thì nghề bẫy lươn ở đây ngày càng nở rộ. Chỉ cần đồ nghề gồm những chiếc ống nứa, mồi giun trộn đất, cộng chút kinh nghiệm là có thể theo nghề. Nghề bẫy lươn đồng tuy vất vả nhưng lại thêm thu nhập đáng kể cho nhiều hộ khi nông nhàn.

“Tuyệt chiêu” bẫy lươn

Để “mục sở thị” cách bẫy lươn, theo đúng hẹn, 15 giờ chúng tôi có mặt tại nhà anh Ngô Mạnh Hồng Sơn (xóm Đanh), người có thâm niên gần 20 năm trong nghề này. Lúc này anh Sơn đang chuẩn bị mồi bẫy lươn. Theo anh Sơn, đây là khâu quan trọng quyết định đến độ đóng của bẫy. Mồi lươn được chế biến chủ yếu từ giun băm nhỏ rồi trộn nhuyễn với đất và cám, có độ dẻo để khi đặt ống xuống nước, thức ăn vẫn còn bám trong thành ống, như vậy lươn mới chui vào ống ăn. Đây là loại thức ăn lươn đồng ưa thích.

Cho mồi vào ống trước khi đi đặt bẫy.
Cho mồi vào ống trước khi đi đặt bẫy.

Dụng cụ bắt lươn là những ống nứa, dài khoảng 50-70cm, rỗng ruột. Trên ống đục 3-4 lỗ nhỏ để thông hơi cho lươn dễ thở. Đường kính ống khoảng 4-5cm, một đầu bịt kín, đầu còn lại được cài, gắn rời bởi hom tre. Hom đan hình phễu sao cho lươn chui vào mà không thể thoát ra được. Lươn hay kiếm ăn tầm 19-21 giờ, nên thời gian đặt bẫy vào chiều tối là phù hợp nhất. Thời gian vớt ống thường vào lúc 4-5 giờ sáng hôm sau.

17 giờ, khi hoàng hôn dần tắt, ngoài cánh đồng lúc này chỉ còn vài bóng người. Đây cũng là lúc đội bắt lươn ở xóm Đanh chia nhau ra khắp cánh đồng để đặt bẫy. Để bắt được nhiều lươn không hề dễ, đòi hỏi người thợ phải biết quan sát địa điểm đặt ống. Ống lươn thường đặt ở những chỗ ao rậm rạp, mương, máng hay ruộng đồng có bùn… Khi đặt ống lươn phải để nghiêng 45 độ, ống nhô lên khỏi mặt nước khoảng 10cm phần đít ống. Vừa đặt ống anh Sơn vừa tâm sự: “Trước đây, lươn sống ở ruộng, bờ mương nhiều lắm. Chúng tôi chỉ cần đặt bẫy ở gần nhà hoặc các xã lân cận cũng thu được khá nhiều lươn. Nhưng gần đây, do tình trạng đánh bắt thuỷ sản bừa bãi, nhất là dùng kích điện, thuốc trừ sâu làm lươn ngày càng khan hiếm. Muốn bắt được nhiều tôi phải đi xa hơn, sang Uông Bí, Đông Triều, Hoành Bồ, thậm chí Thuỷ Nguyên - Hải Phòng…”.

Ngoài việc chọn vị trí tốt để đặt ống lươn, thì hầu hết các thợ bẫy lươn có trí nhớ rất tốt. Bởi mỗi một thợ đặt khoảng 50-100 ống lươn rải rác ở nhiều khu vực. Nếu không nhớ được chính xác địa điểm thì các thợ bẫy lươn phải tự đánh dấu bằng những ký hiệu riêng trong nghề.

Nghề kiếm thêm thu nhập

Xóm Đanh còn khoảng 20 hộ có người mưu sinh bằng nghề bẫy lươn đồng. Vào dịp hè, số lượng người đi bẫy lươn đông hơn vì các em học sinh được nghỉ học theo chân người lớn đi bẫy lươn. Bác Ngô Văn Bính, xóm Đanh, là người cũng đã theo nghề này gần 20 năm. Hằng ngày, ngoài công việc đồng áng, bác tranh thủ đi bẫy lươn để kiếm thêm thu nhập. “Hầu như chiều nào tôi cũng đi bẫy  lươn. Thời gian trước, anh em chúng tôi chỉ bắt lươn quanh khu vực gần nhà. Còn bây giờ, lươn càng ngày càng ít, muốn bắt được nhiều chúng tôi phải đi xa hơn, có khi đến vài chục cây số. Trung bình một ngày tôi bắt được khoảng 3-4kg lươn. Nghề bắt lươn đồng dẫu vất vả nhưng mang lại thu nhập khá cho gia đình tôi và nhiều hộ trong xóm lúc nhàn rỗi” - Bác Bính cho biết.

Theo các thợ bẫy, mùa lươn cao điểm là mùa mưa, khi ao, mương máng… không bị cạn nước. Thời điểm đó, mỗi người có thể thu được 4-6kg lươn/ngày. Dịp cuối năm, thời tiết lạnh và khô, lươn “ngủ đông”, nên lượng lươn thu được giảm đáng kể, khoảng 2-3 kg/ngày. Giá bán mua cất tại nhà từ 80-100 nghìn đồng/kg, tuỳ loại to, nhỏ. Thỉnh thoảng thợ lươn “trúng quả” kiếm được tiền triệu là chuyện bình thường.

Nghề bẫy lươn chi phí đầu tư ít, chủ yếu là mua ống, tuy nhiên công việc này tương đối vất vả. Các thợ bẫy lươn phải thức đêm, dậy sớm, nhiều hôm phải thức trắng đêm hay ngủ ngoài đồng để gác bẫy. Khổ nhất là vào mùa đông, chân tay lúc nào cũng ướt và lạnh cứng.

6-7 giờ sáng, xóm Đanh thức dậy với không khí nhộn nhịp bởi tiếng xe chạy, tiếng ống lươn đập vào nhau lách cách. Lúc này, các thợ bẫy lươn đang chở “chiến lợi phẩm” về bán cho các tay buôn để kịp chạy chợ sáng. Trên đường trở về, bên tai tôi là những câu chuyện của những đứa trẻ trong xóm bàn tán về ai đó vừa “trúng quả” bắt được nhiều lươn đồng to…

Phạm Tăng (CTV)

.
.
.
.
.
.
.
.