Vinacomin: Phát triển công nghiệp nhôm ở Việt Nam

Việt Nam là một trong những nước có tiềm năng lớn về quặng bauxit trong khu vực và trên thế giới. Bauxit nước ta có cả ở miền Bắc và miền Nam nhưng tập trung lớn nhất là ở cao nguyên Nam Trung Bộ. Tuy vậy, Việt Nam chưa có nền công nghiệp khai thác bauxit, sản xuất alumin và nhôm. Hiện nay, tất cả nhôm và các vật liệu nhôm đang phải nhập từ nước ngoài với khối lượng lớn và sẽ tăng nhanh trong những năm tới theo yêu cầu sử dụng. Vì vậy, việc đầu tư xây dựng ngành công nghiệp khai thác bauxit, sản xuất hydroxyt nhôm, alumin và nhôm là cần thiết và sẽ là một mục tiêu kinh tế - xã hội lớn của đất nước. Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) được Bộ Chính trị và Nhà nước tin tưởng giao nhiệm vụ chịu trách nhiệm chính trong việc thực hiện Quy hoạch phát triển công nghiệp nhôm của quốc gia.

Theo quan điểm của Vinacomin, để phát triển ngành công nghiệp nhôm thành ngành kinh tế mũi nhọn như chỉ đạo của Đảng và Chính phủ thì phải phát triển nó một cách toàn diện từ thăm dò, khai thác đến sản xuất alumin và các sản phẩm khác từ quặng bauxit; từ alumin điện phân ra nhôm thỏi và từ nhôm thỏi sản xuất ra các sản phẩm nhôm phục vụ cho công nghiệp và dân dụng. Do vậy, trong chương trình phát triển ngành công nghiệp nhôm của Vinacomin không chỉ đề cập đến khai thác bauxit, sản xuất alumin, nhôm thỏi mà còn đề cập đến các vấn đề quan trọng khác, như về hạ tầng giao thông, bao gồm cảng biển, đường bộ và đường sắt nối liền các vùng mỏ với cảng biển; các nhà máy điện (thuỷ điện, nhiệt điện) để sản xuất alumin và đặc biệt điện cho điện phân nhôm; các cơ sở phụ trợ phục vụ cho ngành công nghiệp nhôm; các nhà máy sản xuất sản phẩm từ nhôm thỏi; các cơ sở nghiên cứu, thí nghiệm và đào tạo; các dự án bảo vệ môi trường, hoàn nguyên đất đai…

Nhà máy alumin Lâm Đồng.

Thực hiện nhiệm vụ Nhà nước và Chính phủ giao, tháng 8-2008, Vinacomin đã làm lễ khởi công dự án Tổ hợp bauxit - nhôm Lâm Đồng, tại xã Tân Rai, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng và tháng 2-2010 tiếp tục làm lễ khởi công Dự án Alumin Nhân Cơ tại xã Nhân Cơ, huyện Đăk R’lấp, tỉnh Đăk Nông. Tháng 8-2011, người viết bài này đã có dịp vào công tác tại hai dự án nói trên. Theo báo cáo của Ban quản lý dự án Tổ hợp bauxit - nhôm Lâm Đồng, tính đến giữa tháng 8, tổng giá trị thực hiện của toàn bộ dự án đạt gần 11.000 tỷ đồng, bằng hơn 98% so tổng mức đầu tư.

Phần xây dựng nhà máy vẫn đang được triển khai với tốc độ khá nhanh. Khối lượng công việc của phần này chủ yếu là hoàn thiện. Đa số các hạng mục quan trọng như khu vực thuộc công nghệ sản xuất alumin, khu vực nhà máy nhiệt điện, khu vực trạm khí hoá than... đã hoàn thành 95-98% khối lượng công việc. Riêng công trình hồ bùn đỏ, theo ông Lê Việt Quang, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Nhôm Lâm Đồng, hiện thời tiết không thuận lợi, trời mưa nhiều nên đã ảnh hưởng khá lớn đến tiến độ thi công. Mặc dù vậy, tranh thủ từng giờ, phút, những người thợ luôn tận dụng hết cơ hội có thể thi công để phấn đấu đảm bảo tiến độ chung. Về phần lắp đặt thiết bị, hiện có khoảng hơn 89% thiết bị đã tập kết về công trình. Tiến độ và kết quả thi công lắp đặt thiết bị công trình đều đảm bảo tốt. Nhà máy nhiệt điện đã lắp đặt xong gần 99% tổng khối lượng; trạm khí hoá than hoàn thành gần 95%; khu vực công nghệ nhà máy alumin khoảng 96%. Nhà thầu đã cho chạy thử đơn động khoảng 95% số thiết bị và hiện đang chuẩn bị chạy thử đơn động các thiết bị còn lại của nhà máy khí hoá than. Chạy thử liên động, nhà máy điện đã chạy thử không tải, đã thực hiện đóng điện vào trạm biến áp 110/6,3KV cấp điện cho nhà máy alumin; đã tiến hành đốt sấy khô lò số 1 và 2. Đối với khu vực sản xuất alumin, đã chạy thử hệ thống bằng nước các khu vực nhà máy alumin điều khiển tại chỗ; sau đó đã chạy thử điều khiển bằng liên động. Thời gian này nhà máy bắt đầu hoà mầm thô, mầm tinh bơm vào khu vực kết tinh... Về chuẩn bị vật tư chạy thử cho nhà máy, hầu hết đã được chuẩn bị sẵn sàng. Về nhân lực, Công ty cũng đã tuyển chọn đủ lực lượng lao động, tổ chức tiếp nhận chuyển giao công nghệ để chuẩn bị vận hành, tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ quản lý, kỹ sư, công nhân kỹ thuật.

Còn bên dự án Alumin Nhân Cơ, ông Bùi Quang Tiến, Giám đốc Ban quản lý dự án cho biết, hiện trên công trường xây dựng nhà máy, hàng ngày có khoảng 600 người (cả người Việt Nam và người Trung Quốc) làm việc liên tục 24/24h. Sở dĩ họ phải căng sức làm việc ngày đêm là một phần lo cho tiến độ, một phần do thời tiết rất đặc trưng của mùa mưa Tây Nguyên. Vào thời gian này, Tây Nguyên vẫn đang trong giai đoạn trọng điểm của mùa mưa. Mùa mưa ở đây thật lạ, những trận mưa dài lê thê như mưa dầm nhưng xối xả, có khi tới vài ngày không tạnh. Vì thế, khi có điều kiện làm được, họ phải tranh thủ làm ngày, làm đêm. Lúc ấy, khoảng 23 giờ đêm, có tới hàng trăm người đang làm việc trên công trường. Góc này, một số công nhân đang gia công cốt thép và đóng ván khuôn chuẩn bị cho đổ bê tông. Góc kia, một nhóm đang đào đất hố móng. Góc xa hơn, hàng chục chiếc ô tô nối đuôi nhau chở vật liệu vào công trường. Đến một tốp thợ, tôi thấy họ làm việc rất tập trung, không để ý xem ai đang tới gần...

Tôi gọi điện cho ông Bùi Quang Tiến khi ngồi viết bài báo này, ông cho biết nhà máy xây dựng đang đảm bảo tiến độ, bắt đầu lắp đặt thiết bị, có khả năng hoàn thành đúng thời gian đã cam kết, tức hết năm 2012, nhà máy sẽ ra đời.

Hai nhà máy sản xuất alumin ở Lâm Đồng và Đăk Nông nói trên, có công suất giai đoạn đầu khoảng 600.000 tấn sản phẩm/năm mỗi nhà máy, chỉ là hai trong các công việc nằm trong giai đoạn 1 của chương trình mà Vinacomin đệ trình với Chính phủ (Chương trình phát triển ngành công nghiệp nhôm của Vinacomin giai đoạn 2007-2015, có xét tới năm 2025).

Trần Giang Nam (CTV)