Để hội nhập kinh tế quốc tế nhanh, bền vững

Đầu năm 2011, Uỷ ban Quốc gia về hợp tácKinh tế quốc tế (NCIEC) đã chính thức công bố báo cáo năng lực hội nhập kinh tế (HNKT) quốc tế cấp địa phương năm 2010. Theo đó, Quảng Ninh đứng đầu danh sách nhóm các địa phương có năng lực HNKT quốc tế tốt (Quảng Ninh, Nghệ An, Khánh Hoà, Bình Dương, Thanh Hoá, Đồng Nai, An Giang, Hải Phòng, Bà Rịa - Vũng Tàu, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh).

Hệ thống cảng của Công ty Xăng dầu B12 được đầu tư, nâng cấp, ngày càng đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.

Quảng Ninh được xếp đứng đầu danh sách này bởi một số nguyên nhân: Đầu tư toàn xã hội, nhất là đầu tư khu vực dân doanh và FDI tăng mạnh. Trong bối cảnh khủng hoảng tài chính và suy giảm kinh tế toàn cầu, sản xuất trong nước gặp nhiều khó khăn, nhưng kết quả thu hút, giải ngân vốn FDI năm 2010 và những tháng đầu năm 2011 của tỉnh tiếp tục được duy trì và tăng trưởng, được xem là một trong những điểm sáng trong bức tranh kinh tế toàn quốc. Đến nay thu hút FDI vào các khu công nghiệp (KCN) của tỉnh là 22 dự án; trong đó, KCN Cái Lân (TP Hạ Long) có 4 dự án, tổng số vốn thực hiện 221 triệu USD; KCN Việt Hưng (TP Hạ Long) có 1 dự án, số vốn thực hiện gần 4 triệu USD; KCN Hải Yên (TP Móng Cái) có 3 dự án, tổng vốn đầu tư gần 1,6 triệu USD... Bên cạnh đó, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh cũng tăng mạnh. Hàng hoá của Quảng Ninh đã được mở rộng đến nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. Theo số liệu của Sở Công thương: Kim ngạch XNK năm 2010 của tỉnh đạt trên 2.219 triệu USD; năm 2011 tăng gần 20% so với năm 2010.

Bên cạnh những lợi thế, thuận lợi, tỉnh cũng đứng trước những khó khăn thách thức. Hiện cả Việt Nam và Trung Quốc đều là thành viên của WTO, nên quan hệ thương mại giữa hai nước sẽ bình đẳng hơn. Các ưu đãi thuế quan khuôn khổ khu vực thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA) sẽ là những điều kiện có lợi cho việc tăng cường quan hệ thương mại với Trung Quốc. Trao đổi thương mại sẽ được phát triển trên cơ sở luật pháp quốc tế, minh bạch và bình đẳng hơn... Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, cùng với đó cũng sẽ phát sinh nhiều hơn các vụ tranh chấp thương mại, nhất là trong chống bán phá giá, chống trợ cấp, quyền sở hữu trí tuệ. Khó khăn lớn nhất hiện nay là khả năng cạnh tranh của hàng hoá, dịch vụ của Việt Nam (trong đó có Quảng Ninh) còn thấp so với Trung Quốc. Vì thế, sức ép cạnh tranh trên thị trường nội địa Việt Nam nói chung, Quảng Ninh nói riêng sẽ càng gia tăng, nhất là đối với các ngành công nghiệp, thương mại, dịch vụ là các lĩnh vực mà các doanh nghiệp Trung Quốc có thế mạnh hơn. Khi hàng rào thuế quan đang từng bước được điều chỉnh, hàng hoá và doanh nghiệp Trung Quốc sẽ dễ dàng xâm nhập thị trường Việt Nam, Quảng Ninh. Và như vậy, hàng nội sẽ phải cạnh tranh quyết liệt hơn để có thể đứng vững trên thị trường nội địa.

Nhìn một cách tổng thể, sau 4 năm HNKT quốc tế, dù rất năng động và thu được nhiều thành tựu, nhưng nền kinh tế của tỉnh vẫn còn những hạn chế, dẫn đến tăng trưởng và năng lực cạnh tranh chưa cao; các chính sách, giải pháp hỗ trợ chưa đủ mạnh; chưa tạo sự đột phá, chuyển dịch cơ cấu nội bộ các ngành. Bên cạnh đó, việc thiếu lực lượng công nhân lành nghề, đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp FDI cũng là một thách thức lớn đối với Quảng Ninh v.v..

Một góc Khu công nghiệp Cái Lân (TP Hạ Long).

Để tỉnh tiếp tục phát triển nhanh và bền vững trong quá trình hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới, theo các cơ quan chức năng trong tỉnh:  Trước hết, tỉnh cần sớm tổng kết toàn diện công tác hội nhập những năm qua. Đồng thời rà soát lại toàn bộ các chủ trương, biện pháp, các lộ trình hội nhập từ các khuôn khổ đơn phương, song phương, tiểu vùng, khu vực, liên khu vực, đến toàn cầu (WTO) và các chương trình hành động, việc thực thi các cam kết, đánh giá đúng những cái được và chưa được, những mặt mạnh và mặt yếu kém, hạn chế, nguyên nhân và rút ra các bài học kinh nghiệm. Từ đó đưa ra những điều chỉnh, bổ sung về chủ trương, phương hướng, biện pháp, lộ trình hội nhập và các cam kết trong tương lai phù hợp. Tiếp đó là phải sớm xây dựng được một lộ trình tổng thể bao quát toàn bộ các tiến trình hội nhập hiện nay và đến 2020 của Quảng Ninh; sớm có biện pháp khắc phục các hạn chế và khiếm khuyết; tăng cường phát huy vai trò chủ thể và tính năng động của doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế trên địa bàn. Đẩy mạnh quá trình đổi mới từ tư duy đến phong cách quản lý, thiết bị, công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, giảm chi phí đầu vào. Xúc tiến mạnh thương mại và đầu tư, phát triển thị trường mới, sản phẩm mới và thương hiệu mới. Đặc biệt là phát triển kinh tế cửa khẩu, mở rộng giao lưu thương mại dịch vụ các khu vực biên giới. Khuyến khích các doanh nghiệp trên địa bàn hợp tác liên doanh với doanh nghiệp nhà nước và mạnh dạn đầu tư ra nước ngoài. Cải cách và nâng cao năng lực của các doanh nghiệp, tạo động lực quan trọng để nâng cao khả năng cạnh tranh cho nền kinh tế. Thực hiện triệt để và kiên quyết chủ trương của Đảng và Nhà nước về sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước. Bên cạnh việc thay đổi, điều chỉnh nhận thức, tư duy về vai trò của thành phần kinh tế nhà nước, cần kiên quyết giải thể các doanh nghiệp kém hiệu quả; sớm chấm dứt tình trạng bảo hộ bất hợp lý, bù lỗ, khoanh nợ, giãn nợ; xoá bỏ đặc quyền và độc quyền kinh doanh của các doanh nghiệp nhà nước. Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH-HĐH trên cơ sở phát huy tiềm năng lợi thế của tỉnh, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Nâng cao chất lượng phát triển, nhất là tăng cường nội dung tri thức và tính bền vững của phát triển; tăng cường phổ biến tuyên truyền, thông tin về HNKT quốc tế đến các cấp, các ngành, doanh nghiệp và mọi tầng lớp nhân dân trên địa bàn; đẩy mạnh công tác đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu của thời kỳ hội nhập ngày càng sâu, rộng hơn, trong đó đặc biệt quan tâm nâng cao năng lực của cán bộ, công chức, nhà quản lý doanh nghiệp... Bên cạnh sự nỗ lực cố gắng của tỉnh, rất cần các bộ, ngành, Chính phủ quan tâm đầu tư, tạo điều kiện hơn nữa để Quảng Ninh đảm bảo đủ năng lực HNKT quốc tế ngày càng hiệu quả.

Tâm Như