Đô thị sinh thái - Hướng đi tất yếu của Hạ Long

TP Hạ Long được các chuyên gia đánh giá là có nhiều lợi thế để có một đô thị sinh thái ven biển, khi giá trị có sẵn của môi trường Vịnh Hạ Long vẫn còn bảo tồn, các KCN mới được quy hoạch chưa bị ô nhiễm... Một số nhà đầu tư tại đây cũng rất quan tâm và định hướng phát triển kinh doanh theo hướng bền vững cùng môi trường, nhưng họ còn đang lúng túng vì chưa có tiêu chí cụ thể thế nào là đô thị sinh thái…

Một góc phối cảnh đô thị sinh thái Hạ Long trong tương lai.

Theo Kiến trúc sư Nguyễn Văn Thủy (Công ty CP Kiến trúc VN Archi, có trụ sở tại TP Hạ Long), bốn nguyên tắc chính của một thành phố sinh thái, đó là: Xâm phạm ít nhất tới môi trường tự nhiên; đa dạng hóa việc sử dụng đất, chức năng đô thị và các hoạt động khác của con người; trong điều kiện có thể, cố gắng giữ cho hệ thống đô thị được khép kín và tự cân bằng; giữ cho sự phát triển dân số đô thị và tiềm năng của môi trường được cân bằng một cách tối ưu.

Hiện nay, dân số TP Hạ Long gần 227.000 người, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên là 1,25%, dự kiến đến năm 2015 dân số thành phố tăng lên khoảng  hơn 322.000 người, năm 2030 dự kiến đạt gần 425.000 người. Đất xây dựng đô thị hiện trạng là 4.308 ha (bao gồm các loại đất ở đô thị, đất trụ sở cơ quan, đất SXKD phi nông nghiệp, đất có mục đích công cộng…). Với tốc độ phát triển đô thị như hiện nay, yêu cầu đặt ra với TP Hạ Long là cần phải có sự phối hợp và phân công, phân cấp hợp lý giữa các ngành, các cấp trong triển khai công tác quy hoạch. Từ đó nhanh chóng rà soát lại quy hoạch chung, các dự án đã quy hoạch nhưng chưa triển khai hoặc triển khai không được, các dự án chồng lấn để điều chỉnh cho phù hợp với quy hoạch chung, phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế xã -hội của tỉnh.

Theo Đồ án "Quy hoạch điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng TP Hạ Long đến năm 2030, tầm nhìn ngoài năm 2030" thì hướng tây của thành phố sẽ phát triển về phía Đại Yên, Việt Hưng, Hoàng Tân, Minh Thành là vùng đất bờ biển, kết hợp với đồi núi để trở thành khu trung tâm du lịch, dịch vụ. Cần hình thành và mở rộng thêm các khu đô thị mới kết hợp với các khu du lịch sinh thái... cùng hệ thống các khách sạn cao cấp, tiện nghi, hiện đại. Tổ chức các không gian liên hoàn, tôn trọng cảnh quan thiên nhiên do đặc thù địa hình đồi, rừng tại khu vực. Hướng nam sẽ bố trí quỹ đất hợp lý để tổ chức các khu du lịch và nghỉ dưỡng kết hợp với bảo tồn phát huy giá trị di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long. Ngoài ra, đề xuất quy chế quản lý để tạo hình ảnh đẹp cho đô thị khi nhìn từ biển vào thành phố. Cần có biện pháp để bảo vệ rừng ngập mặn ven biển gồm Cửa Lục, Hà Phong, Đại Yên. Hướng bắc phát triển về các khu CN như: Cái Lân, Việt Hưng v.v... Dành quỹ đất trồng, tái tạo rừng để trở thành lá phổi của thành phố. Hướng đông dành quỹ đất để tổ chức không gian xanh có chức năng cách ly với khu khai thác than, đảm bảo môi trường cho các khu đô thị mới. Theo kế hoạch, sau năm 2015 sẽ không còn khai thác than lộ thiên, vì vậy quy hoạch nghiên cứu sử dụng đất đối với khu vực này là chuyển đổi thành cây xanh công viên, hồ điều hòa, công viên nghĩa trang, quỹ đất dự trữ phát triển.

Như vậy, một khu đô thị sinh thái được mong đợi là thân thiện với môi trường sẽ mọc lên trong nay mai. Tuy nhiên, hàng núi công việc trước mắt đang chờ sự vào cuộc của thành phố. Đơn cử như việc xử lý nước thải công nghiệp, ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng, xử lý chất thải rắn, quá tải về giao thông đô thị...

Xây dựng đô thị sinh thái là vấn đề rất quan trọng, cần thiết và cấp bách, nhất là trong giai đoạn tốc độ đô thị hóa, hiện đại hóa và dấu hiệu suy thoái đô thị ngày một tăng cao như hiện nay. Khi đầu tư để phát triển khu đô thị sinh thái sẽ làm tăng chi phí ban đầu. Tuy nhiên, khi phát triển thì lợi ích sẽ thấy được rõ ràng và được tính theo thời gian dài hạn, phù hợp với loại hình đầu tư bất động sản. Quan trọng là cần có những cơ chế định hướng phát triển, từ khâu lập quy hoạch tổng thể đến thực hiện quy hoạch chi tiết. Cùng đó, cần có những chế độ ưu đãi về nội dung kinh tế kỹ thuật trong dự án, những ưu đãi về tài chính (vốn, thuế…). Với những lợi thế và những phần việc tích cực mà thành phố đang làm, Hạ Long đang từng bước hoàn thiện để trở thành đô thị sinh thái.

Hòa Phu