.
Kinh tế

Quy hoạch đô thị tại tp Hạ Long: Những bất cập cần sớm khắc phục

Cập nhật lúc 05:07, Chủ Nhật, 06/11/2011 (GMT+7)

Có thể nói, trong khoảng mười năm trở lại đây, đô thị TP Hạ Long nói chung và công tác quy hoạch kiến trúc đô thị nói riêng, đã có những chuyển biến đáng mừng. Điều này không chỉ thể hiện ở chỗ ngày càng có nhiều hơn những công trình, khu đô thị mới xuất hiện, mà quan trọng hơn là nhận thức của người dân, xã hội và đặc biệt là từ chính các nhà quản lý, đã có sự chuyển biến về vấn đề này. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, công tác quy hoạch và quản lý đầu tư xây dựng theo quy hoạch đô thị đã phê duyệt hiện nay vẫn còn quá nhiều bất cập…

Qua kiểm tra thành phố đã phát hiện có dự án chưa đổ bờ vây, đê bao đã tiến hành đổ đất san nền, dẫn đến việc đất trôi ra biển, làm ảnh hưởng đến môi trường Vịnh Hạ Long.
Qua kiểm tra thành phố đã phát hiện có dự án chưa đổ bờ vây, đê bao đã tiến hành đổ đất san nền, dẫn đến việc đất trôi ra biển, làm ảnh hưởng đến môi trường Vịnh Hạ Long.

Chậm mà... không chắc

Cụm từ "quy hoạch treo" từng đã được nhắc nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng trước đây nay có vẻ đã lắng xuống. Thế nhưng, như thế không có nghĩa là mọi chuyện đã êm thấm. Trong tổng số 90 dự án đầu tư xây dựng - kinh doanh hạ tầng đô thị được phê duyệt tại TP Hạ Long từ năm 1995 đến nay thì thành phố mới chỉ nhận bàn giao 2 khu dự án được đầu tư xong hạ tầng (Khu đô thị A1 Hùng Thắng của Công ty Xây dựng Quảng Ninh và Khu đô thị 14 Hồng Hải của Ban Quản lý dự án 1); còn lại đều đang đầu tư dang dở. Ông Hoàng Quang Hải, Trưởng phòng Quản lý đô thị TP Hạ Long nhận định: "Việc hoàn thiện đầu tư các hạng mục công trình (đặc biệt là đấu nối giao thông) trong hầu hết các dự án đều quá chậm, dẫn tới làm chậm tiến độ đô thị hóa của thành phố".

Tại khu đô thị mới Vựng Đâng, chỉ một đoạn đường bao biển đấu nối Dự án với đầu đường Lê Thánh Tông, cho đến nay vẫn chưa được đầu tư, làm cho cả khu vực mặt bằng rộng lớn của Dự án gần như bị phong tỏa. Giao thông kém thuận lợi dẫn đến người có đất chưa muốn xây dựng, giá trị đất trầm lắng và đô thị chậm hình thành. Tại các khu đô thị khác, như Cao Xanh - Hà Khánh A, B, C; Khu đô thị Nam Hùng Thắng v.v... cũng trong tình trạng tương tự.

Theo quy định tại điều 14 Quyết định số 4052/2005/QĐ-UBND ngày 26-10-2005 của UBND tỉnh, Ban Quản lý dự án 1 (nay là Ban Quản lý đầu tư xây dựng công trình trọng điểm) là cơ quan đầu mối theo dõi quản lý chất lượng, tiến độ, vệ sinh môi trường; trực tiếp làm giám sát thi công xây dựng công trình thông qua hợp đồng kinh tế với chủ đầu tư. Tuy nhiên, vấn đề chất lượng sản phẩm đầu tư tại các dự án hiện đang là vấn đề đáng lo ngại, vì trên thực tế hầu hết các dự án đều do chủ đầu tư tự quản, thiếu vắng vai trò giám sát chất lượng của cơ quan quản lý Nhà nước. Điều này dẫn đến việc các chủ dự án, vì lợi nhuận kinh doanh, mà bất chấp các quy định, như san tạo mặt bằng không đầm nén; san nền không đúng cao độ thiết kế; chất lượng và khối lượng sản phẩm xây dựng không được kiểm soát khi thực hiện... Từ đó, chưa biết tuổi thọ của các sản phẩm xây dựng này sẽ được bao lâu, nhưng trong nhiều dự án hiện nay mặc dù chưa bàn giao cho thành phố, có không ít hạng mục về giao thông mới hoàn thành vài ba năm đã xuống cấp, hư hỏng nặng…

Môi trường Vịnh và khu dân cư bị đe dọa

Bên cạnh việc chậm tiến độ, chất lượng sản phẩm công trình xây dựng không đạt yêu cầu, thì công tác bảo vệ môi trường ở một số dự án cũng là một vấn đề cần xem xét. Trong quá trình thực hiện, một số dự án chưa tuân thủ theo quy định, như chưa có báo cáo đánh giá tác động môi trường; chưa đổ bờ vây, đê bao đã tiến hành đổ đất san nền dẫn đến bùn đất trôi ra biển, làm ảnh hưởng tới môi trường Vịnh Hạ Long; chưa có biện pháp đảm bảo thoát nước mặt khi thi công, dẫn đến khi mưa lớn đất đá trôi xuống, chôn lấp hệ thống cống rãnh, gây ngập úng khu dân cư xung quanh...

Chỉ một đoạn đường bao biển đấu nối Dự án với đầu đường Lê Thánh Tông cho đến nay vẫn chưa đầu tư, làm cho cả khu vực rộng lớn gần như bị “phong tỏa”...
Chỉ một đoạn đường bao biển đấu nối Dự án với đầu đường Lê Thánh Tông cho đến nay vẫn chưa đầu tư, làm cho cả khu vực rộng lớn gần như bị “phong tỏa”...

Tình trạng úng lụt tại nhiều khu dân cư (xung quanh các dự án đầu tư xây dựng - kinh doanh hạ tầng) hiện nay có một trong những lý do cơ bản là công tác thẩm định quy hoạch hạ tầng kỹ thuật chưa tốt, không lường hết mọi ảnh hưởng của dự án đầu tư đến việc tiêu thủy của khu vực và lân cận. Trên thực tế, nhiều dự án đã lấn chiếm diện tích các ao hồ điều hòa tự nhiên, san gạt đồi rừng làm mất diện tích che phủ. Trong thời gian xây dựng, mưa bão trôi đất đá san gạt từ công trình xuống làm bồi lắng và làm giảm thiểu tiết diện các tuyến cống thoát nước hiện hữu. Tình trạng này xảy ra nhiều nhất tại các khu đô thị Sân vườn Cái Dăm; khu đô thị Việt - Mỹ; khu đô thị Nam ga Hạ Long, khu đô thị Đồi chè Cao Xanh...

Trao đổi với PV, một vị lãnh đạo TP Hạ Long cho biết: "UBND tỉnh giao cho thành phố trách nhiệm giải quyết hậu quả. Nhưng thực tế, việc xử lý rất khó khăn, chi phí thực hiện lớn. Vì thế, nếu không được tỉnh và các ngành hỗ trợ thì thành phố rất khó thực hiện được nhiệm vụ này…".

Như đã nêu trên, tính đến nay UBND TP Hạ Long mới nhận bàn giao được 2 khu dự án đầu tư xong hạ tầng. Nhiều dự án khác đã được UBND tỉnh cho phép điều chỉnh cục bộ quy hoạch để chuyển đổi mục đích sử dụng đất (từ đất công cộng, đất cây xanh sang đất ở; từ đất chung cư sang đất biệt thự; từ đất nhà ở biệt thự sang đất nhà ở liền kề...), làm cho mật độ xây dựng và bán kính dịch vụ công cộng tăng cao, không còn đảm bảo các chỉ tiêu kỹ thuật của đồ án quy hoạch được duyệt ban đầu. Điển hình là tại một số khu vực thuộc các dự án của Công ty LICOGI số 2, Công ty Xây dựng 507, Công ty Âu Lạc Tuần Châu...

Điều chắc chắn là, để đủ điều kiện bàn giao cho thành phố, các chủ đầu tư sẽ phải bỏ thêm nhiều kinh phí để sửa chữa những hư hỏng hiện tại. Nhưng điều này rất khó thực hiện, do việc chuyển đổi cơ chế chính sách và sự thay đổi pháp nhân của các chủ đầu tư, dẫn đến tình trạng không có người chịu trách nhiệm hoàn chỉnh công trình để bàn giao.

Mới đây, UBND TP Hạ Long đã hoàn thiện đồ án Điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng TP Hạ Long đến năm 2030, tầm nhìn ngoài năm 2030 và UBND tỉnh đang xem xét, soạn thảo văn bản xin ý kiến tham gia của Bộ Xây dựng trước khi phê duyệt. Mục tiêu của Đồ án là đưa TP Hạ Long trở thành một thành phố du lịch, ngang tầm với các nước trong khu vực châu Á; phát triển thành thành phố sinh thái ven biển gắn với việc bảo tồn, tôn tạo phát huy giá trị Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long… Để thực hiện mục tiêu này, công tác quy hoạch phải được coi là một quá trình và công tác quản lý đô thị phải được quan tâm đặc biệt, khi mà quy mô đô thị ngày càng tăng. Bởi như trong thực tế hiện nay, quy hoạch đô thị tại TP Hạ Long nhìn chung vẫn đang được nhìn nhận như là một sản phẩm, chứ chưa phải là một quá trình; phương pháp lập quy hoạch chưa hiện đại; vốn dành cho quy hoạch đô thị còn ít; quá trình xây dựng theo quy hoạch còn chậm; thiếu sự tham gia của cộng đồng trong suốt quá trình phát triển đô thị; công tác quản lý đô thị nói chung ở mọi khâu còn yếu kém...

Vì thế, ngoài việc tận dụng và phát huy nội lực, việc tranh thủ ngoại lực, học tập các kinh nghiệm bên ngoài v.v... là những yếu tố hết sức cần thiết để Hạ Long trở thành một đô thị bền vững.

Nguyễn Quý

Ý KIẾN NGƯỜI TRONG CUỘC

Ông Hoàng Quang Hải, Trưởng phòng Quản lý đô thị TP Hạ Long: “Rất khó khăn để quản lý các hoạt động tại dự án đầu tư xây dựng - kinh doanh hạ tầng đô thị”

Việc xử lý các tồn tại của các đồ án quy hoạch trước đây, đặc biệt là tại các khu dự án xây dựng và kinh doanh hạ tầng đô thị gặp rất nhiều khó khăn. Nguyên nhân do nhiều quy hoạch không có bản đồ tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan; không có hồ sơ thiết kế đô thị; không có đủ các bản đồ quy hoạch hệ thống hạ tầng kỹ thuật và thiếu rất nhiều thông tin về thông số kỹ thuật cơ bản (quy mô công trình, mật độ xây dựng, cao độ khống chế, chỉ giới, khoản lùi, diện tích xây dựng...).

Tồn tại trên đã gây nhiều khó khăn phức tạp cho công tác quản lý các hoạt động xây dựng theo quy hoạch, đặc biệt là công tác cấp phép xây dựng. Đáng lo ngại nhất là đối với nhiều dự án đầu tư xây dựng - kinh doanh hạ tầng đô thị, đến nay đã bước sang thời kỳ đầu tư thứ cấp, nhưng với tình trạng chất lượng quy hoạch như đã nêu trên, thì việc hướng dẫn và quản lý các hoạt động xây dựng tại các dự án này là vô cùng khó khăn.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Đỗ Kha: "Quy hoạch theo hướng phát triển của đô thị hiện đại, nhưng cũng không nên đánh đổi những giá trị văn hóa vốn có..."

Tôi sinh ra, lớn lên và cho đến giờ vẫn đang ở trên mảnh đất Hạ Long này. Trên quan điểm của người làm nghệ thuật nhiếp ảnh, tôi thấy TX Hòn Gai trước kia, và bây giờ là TP Hạ Long, ngoài tính chất lịch sử kiến trúc để lại không thể thay đổi được trong khoảng thời gian ngắn, thì những khu đô thị mới tôi thấy là làm được. Việc quy hoạch những khu đô thị này mang tính tất yếu và cần thiết, nó hình thành nên những khu dân cư mới phục vụ nhu cầu của người dân. Bên cạnh đó, tôi cho rằng nếu làm tốt ngay từ đầu thì sẽ hay hơn rất nhiều. Ví dụ như có thể dành khu vực đường phía biển từ Cảng tàu khách Hòn Gai đến chân núi bài thơ quy hoạch thành con đường du lịch, công viên, bãi tắm biển, đường đi bộ cho khách tới khu du lịch văn hóa núi Bài thơ, du lịch tâm linh tới Đền thờ Trần Quốc Tảng...

Một mảnh đất mà tôi thấy tiếc nữa là khu vực Lán Bè. Nơi đây đã từng là khu vực tồn tại một làng chài đẹp và hết sức nên thơ, đến nay đã bị quy hoạch đổ đất lấn biển, khiến cho Hạ Long mất đi một nét đẹp văn hóa truyền thống quý báu vô cùng. Điều tôi muốn nói ở đây, đó là chúng ta cần quy hoạch theo hướng phát triển của đô thị hiện đại, nhưng cũng không nên đánh đổi những giá trị mà chúng ta dù có thể làm mọi cách cũng không thể lấy lại được nữa.

Kiến trúc sư Phạm Ước: "Cần làm tốt hơn nữa công tác quản lý quy hoạch”

Mặc dù tôi đã nghỉ hưu 14 năm nay, nhưng vẫn thường xuyên theo dõi vấn đề quy hoạch đô thị của tỉnh nói chung, của TP Hạ Long nói riêng từ các kênh. Qua quan sát thực tế, tôi thấy rằng, công tác quy hoạch đô thị của TP Hạ Long hiện có khá nhiều nét mới. Điển hình là quy hoạch khu dân cư ven biển đã và đang phát huy được nhiều tác dụng. Bởi, diện tích tự nhiên của thành phố khá hẹp, phía Bắc toàn đồi núi cao, phía Nam giáp biển, việc đổ đất, lấn biển, hình thành các khu dân cư vừa hạn chế được công tác đền bù, giải phóng mặt bằng, bố trí đất tái định cư cho các hộ bị chiếm dụng đất trong vùng dự án, vừa phát triển thêm được quỹ đất xây dựng. Cùng với đó, hệ thống giao thông, các công trình phúc lợi cũng được quan tâm đầu tư ngay từ khi lập quy hoạch và thi công. Đối với khu vực phía Bãi Cháy, là trung tâm du lịch, đến nay đã có nhiều tiến bộ hơn trong việc quy hoạch thành các khu vui chơi, giải trí, hệ thống nhà hàng, khách sạn tương đối phù hợp. Tuy nhiên, theo tôi nếu nhìn một cách tổng thể thì hiện nay, công tác quản lý quy hoạch trên địa bàn thành phố còn tồn tại nhiều bất cập. Vì theo nguyên lý quy hoạch nhóm nhà phải lấy hạt nhân là nhà trẻ, nhà mẫu giáo; 3 nhóm thành một tiểu khu phải lấy trường tiểu học, THCS làm hạt nhân; 3 tiểu khu thành khu dân cư thì lấy trường THPT làm hạt nhân. Cùng với đó là hệ thống kỹ thuật phục vụ. Thế nhưng, hiện nay, tại các khu dân cư, việc quy hoạch quỹ đất để dành cho nhà trẻ, nhà văn hóa, nhất là nhà văn hóa các khu phố còn thiếu nhiều. Thậm chí không có. Có khu vực quy hoạch xây dựng nhà biệt thự thì đã để dân làm nhà hàng, khách sạn. Không những thế, việc quy hoạch công viên, khu nghỉ mát đáng nhẽ chủ yếu để trồng cây xanh, nơi đi bộ, thư giãn, nhưng thực tế mật độ xây dựng quá lớn. Khu dân cư chia lô, bộ mặt kiến trúc khá lộ cộ. Chính vì vậy, theo tôi để quy hoạch đô thị TP Hạ Long được tốt, xứng tầm là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của tỉnh thì cần phải làm tốt công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng hơn nữa, hết sức chú ý có đủ các công trình phúc lợi, kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm quy hoạch.

Hòa Phu - Quang Minh

 

,
.
.
.