.

Đầu tư phát triển chợ nông thôn: Để phát huy hiệu quả

Cập nhật lúc 21:59, Thứ Tư, 21/09/2011 (GMT+7)

Những năm qua, việc đầu tư phát triển mạng lưới chợ trên địa bàn tỉnh nhìn chung đã được xây dựng theo đúng quy hoạch phê duyệt và phù hợp với tình hình thực tế tại nhiều địa phương, nhiều chợ đã được xây mới, nâng cấp khang trang. Thế nhưng, việc đầu tư phát triển chợ nông thôn lại đang có những bất cập.

Chợ Quảng Lâm, huyện Hải Hà hiện nay bỏ hoang không có người họp.
Chợ Quảng Lâm, huyện Hải Hà hiện nay bỏ hoang không có người họp.

Điểm khó cần gỡ

Theo số liệu tổng hợp của Sở Công Thương, hiện nay toàn tỉnh có tổng số 132 chợ, trong đó có gần 100 chợ là chợ khu vực nông thôn, miền núi. Nhìn chung, hệ thống chợ trên địa bàn tỉnh đã cơ bản trở thành nơi tiêu thụ các sản phẩm nông sản, giải quyết được nhu cầu trao đổi hàng hoá, phân phối đến các chợ thành phố, thị xã, các tỉnh lân cận. Xác định chợ là kênh lưu thông hàng hoá chủ yếu, nên trong những năm gần đây mạng lưới chợ trên địa bàn tỉnh đã được quan tâm đầu tư xây dựng, cải tạo, chỉnh trang theo hướng ngày càng văn minh, phục vụ tốt nhu cầu thiết thực của đời sống kinh tế - xã hội, góp phần tăng cao nhu cầu trao đổi hàng hoá, tạo việc làm cho người lao động, đưa quá trình giao thương nông thôn vào nền nếp.

Hệ thống chợ nông thôn, miền núi có vai trò quan trọng trong việc trao đổi, mua bán hàng hoá của người dân và giữa các địa phương, tạo động lực thúc đẩy sản xuất, kinh tế nông thôn phát triển... Năm 2007, tỉnh ta đã triển khai việc quy hoạch chợ nông thôn và đầu tư xây dựng, cải tạo chợ. Đến nay, toàn tỉnh đã đầu tư cho việc nâng cấp, cải tạo chợ nông thôn với tổng số vốn khoảng trên 200 tỷ đồng. Công tác chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý chợ đã thu hút được nguồn vốn của các thành phần kinh tế ngoài Nhà nước tham gia đầu tư kinh doanh khai thác chợ. Tính đến tháng 6-2011, toàn tỉnh xây mới 29 chợ, từng bước thay thế các chợ tạm, chợ cóc hình thành tự phát, khuyến khích người dân phát triển sản xuất, mở rộng hệ thống thương mại đến các vùng dân cư, đặc biệt là các xã vùng sâu, xa, vùng đặc biệt khó khăn.

Chợ Tầu Tiên, huyện Ba Chẽ đầu tư xây dựng để trở thành kho chứa gỗ.
Chợ Tầu Tiên, huyện Ba Chẽ đầu tư xây dựng nay trở thành kho chứa gỗ.

Mặc dù đã được quan tâm đầu tư nhưng chợ nông thôn miền núi ở tỉnh còn tồn tại khá nhiều bất cập, hạn chế. Một số chợ do không khai thác tốt nguồn thu, không đầu tư cải tạo, nâng cấp và buông lỏng quản lý nên hoạt động kém hiệu quả, hàng hoá lưu thông ít, số người mua, bán trong chợ rất hạn chế. Hiện nay vẫn còn nhiều chợ tự phát hình thành do nhu cầu phục vụ tiêu dùng cho một bộ phận dân cư sinh sống trong thôn, xóm, làng, bản. Các chợ này thường chỉ họp vào buổi sáng, một tuần một đến hai phiên, mỗi phiên diễn ra trong vài giờ, chủ yếu là các hộ nông nghiệp với các mặt hàng nông sản, thực phẩm tươi sống tự sản xuất và nuôi trồng. Vẫn còn tình trạng các hộ tiểu thương không kinh doanh ở các gian hàng trong chợ mà bày hàng hoá lấn chiếm lòng, lề đường làm ảnh hưởng đến trật tự, an toàn giao thông và mất đi vẻ đẹp mỹ quan về văn minh thương mại. Một số chợ trên địa bàn tỉnh vẫn còn nền đất, chưa có đình chợ hoặc ki-ốt trong khu vực chợ do địa phương không có đủ nguồn kinh phí đầu tư xây mới, cải tạo chợ; trong khi việc huy động mức đầu tư lớn từ phía các hộ tham gia kinh doanh buôn bán tại chợ đều rất khó thực hiện. Bên cạnh đó, tại hầu hết các chợ, do không có nghiệp vụ chuyên môn nên ban quản lý chợ rất lúng túng trong điều hành. Một số ban quản lý, tổ quản lý chợ chưa biết sắp xếp, bố trí, quy định các khu bán hàng hợp lý nên vẫn để tình trạng các gian hàng bán thực phẩm tươi sống xen kẽ với gian hàng thực phẩm chín. Trong quá trình kinh doanh, một số hộ bán hàng tại chợ không tuân thủ theo đăng ký ban đầu, tự ý chuyển sang bán mặt hàng mới dễ tiêu thụ hoặc cho lãi suất cao hơn. Ngoài ra ở hầu hết các chợ, một số hộ buôn bán nhỏ thường không ngồi đúng nơi quy định, gây ảnh hưởng đến trật tự an toàn giao thông. Sự bất cập trong công tác quy hoạch, quản lý chợ còn gây lãng phí như một số chợ xây xong nhưng không có người họp để cỏ mọc hoặc biến thành nơi tập kết nông, lâm sản của một số hộ dân lân cận như chợ xã Bình Dân, huyện Vân Đồn, chợ Quảng Lâm - huyện Hải Hà, chợ Tầu Tiên - huyện Ba Chẽ...

Nâng cao hiệu quả hoạt động

Để thực hiện được các mục tiêu đặt ra trong quy hoạch phát triển thương mại tỉnh nói chung và việc phát triển thương mại nông thôn giai đoạn 2010-2015 nói riêng, thì chợ nông thôn sẽ là khâu đột phá, mang tính chất đòn bẩy.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của chợ nông thôn miền núi đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội thì việc xây mới chợ khu vực miền núi nông thôn phải kết hợp với các dịch vụ thương mại, văn hóa... và phải đảm bảo diện tích kinh doanh và các dịch vụ phụ trợ. Chợ phải có các khu kinh doanh theo ngành hàng, gồm: Nhà chợ chính, diện tích kinh doanh ngoài trời, đường đi, bãi đỗ xe, cây xanh, nơi thu gom rác. Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Nguyễn Thị Liễu, Phó Giám đốc Sở Công Thương cho rằng: Thói quen của người dân là "chuộng" kiểu chợ truyền thống. Ngay cả đối với khu vực thành thị, mặc dù hệ thống siêu thị khá dày đặc nhưng chợ truyền thống vẫn là mối quan tâm đặc biệt của cả người bán, người mua. Chính vì thế, phát triển thương mại nông thôn vẫn nên xây dựng mô hình chợ truyền thống nhưng theo quy mô hiện đại, nghĩa là vẫn giữ nguyên lề lối, thói quen mua sắm của người dân nhưng phải có hạ tầng tốt; người tham gia kinh doanh hàng hoá phải bảo đảm chất lượng, thực hiện niêm yết giá và bán theo giá niêm yết, phong cách bán hàng lịch sự... Các chợ nông thôn phải xây dựng phù hợp với nhu cầu mua, bán của người tiêu dùng và hộ kinh doanh tại địa phương... Do vậy, để phát triển hệ thống chợ nông thôn, miền núi trên địa bàn tỉnh đòi hỏi phải sớm giải quyết những bất cập phát sinh như: Tăng cường tiếp cận, sử dụng các nguồn kinh phí hỗ trợ để tổ chức đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ cho bộ máy (ban quản lý, tổ quản lý) tổ chức quản lý chợ. Các địa phương phải chủ động quan tâm thực hiện công tác tái đầu tư sửa chữa, cải tạo, nâng cấp chợ.

Hiện nay, các huyện đang tích cực nhân rộng các mô hình chợ nông thôn, miền núi đạt hiệu quả cao và lập quỹ đất, xây dựng quy hoạch, kêu gọi các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đầu tư để xây dựng các chợ tuyến xã. Cách làm này, một mặt giúp nhà đầu tư không phải chi phí nhân lực quản lý, mặt khác hạn chế được những rủi ro trong kinh doanh do không am hiểu địa bàn. Có như vậy, chợ nông thôn, miền núi mới đảm bảo hài hoà các lợi ích: Nhà nước có được nguồn thu; tiểu thương có việc làm ổn định, góp phần giảm nghèo; nhà đầu tư có được lợi nhuận từ việc đầu tư; người mua hàng được thuận tiện. Đó là cơ sở để hệ thống thương mại nông thôn của Quảng Ninh phát triển theo hướng hiện đại hoá, chuyên nghiệp hoá, tạo bước đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn, miền núi của tỉnh.

Nguyên Lâm

,
.
.
.
.
.